احکام پوشش زن و مرد در نماز

احکام پوشش زن و مرد در نماز

 

 

مرد باید در حال نماز، اگر چه کسی او را نمی بیند عورتین خود را به پوشاند. و بهتر است از ناف تا زانو را هم به پوشاند (۱).

(۱) (مکارم ) و از آن بهتر این که لباس کامل که در برابر افراد محترم در تن می کند، به تن داشته باشد.

[ زن باید در موقع نماز تمام بدن حتی سر و موی خود را به پوشاند]

مسأله ۷۸۹ زن باید در موقع نماز، تمام بدن حتی سر و موی خود را به پوشاند (۱) ولی پوشاندن صورت (۲) ( به مقداری که در وضو شسته می شود (۳)) و دستها تا مچ و پاها (۴) تا مچ پا لازم نیست (۵). اما برای آن که یقین کند که مقدار واجب را پوشانده است ، باید (۶) مقداری از اطراف صورت و قدری پایین تر از مچ را هم به پوشاند.

(۱) (خوئی ، تبریزی ، زنجانی) و احتیاط مستحب آن است که کف پاها را هم به پوشاند ..

(سیستانی) و بنا بر احتیاط واجب حتی از خودش نیز پوشانده شود پس اگر چادر را طوری به پوشد که خودش بدنش را ببیند اشکال دارد ..

(بهجت ) حتی اگر کسی او را نبیند ..

(۲) (مکارم ) گِردی صورت ..

(۳) [قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام : مکارم ، بهجت و سیستانی نیست ]

(۴) (خوئی ، زنجانی ، تبریزی ) روی پاها ..

(۵) (زنجانی ) بقیه مسأله ذکر نشده .

(بهجت) ولی احتیاط در این است که صورت بیش از آن چه شستن آن در موقع وضو واجب است در حال نماز باز نباشد و هم چنین کف پا و درون دست نیز باز نباشد ..

(۶) (مکارم ) احتیاط این است که ..

مسائل اختصاصی

(مکارم ) مسأله ۷۲۹ برای زنان پوشانیدن موهای مصنوعی و زینتهای پنهانی (مانند دست بند و گردن بند) نیز لازم است .

(فاضل ) مسأله ۷۹۷ برای زنان در حال نماز پوشانیدن موهای مصنوعی و زینت های پنهانی (مانند دست بند و گردن بند) و زینت صورت (مانند سرمه چشم ) لازم نیست ، امّا واجب است از نامحرم به پوشانند.

 

[ اگر انسان عمداً در نماز عورتش را نپوشاند]

مسأله ۷۹۱ اگر انسان عمداً (۱)، در نماز عورتش را نپوشاند، نمازش باطل است (۲)، بلکه اگر از روی ندانستن مسأله هم باشد (۳) بنا بر احتیاط واجب (۴) باید نمازش را دوباره بخواند.

این مسأله ، در رساله آیت اللّه مکارم نیست

(۱) (خوئی) یا از روی ندانستن مسأله از روی تقصیر ..

(گلپایگانی ، تبریزی ، صافی ، نوری ) یا از روی ندانستن مسأله ..

(۲) (خوئی ، گلپایگانی ، صافی ، تبریزی ، بهجت ، نوری ) بقیه مسأله ذکر نشده .

(۳) (سیستانی ) و اگر بخاطر ندانستن مسأله باشد، چنانچه نادانی او به علّت کوتاهی کردن در فراگیری مسائل بوده ..

(۴) [عبارت «بنا بر احتیاط واجب » در رساله آیت اللّه اراکی نیست ] (زنجانی ) مسأله اگر انسان با علم و عمد یا در حال شک عورتش را در نماز نپوشاند نمازش باطل است ، بلکه بنا بر احتیاط در صورت غفلت از مسأله ، یا اشتباه در آن نیز نمازش باطل است .

[ اگر در بین نماز بفهمد که عورتش پیدا است ]

مسأله ۷۹۲ اگر در بین نماز بفهمد که عورتش پیدا است ، باید آن را به پوشاند (۱) و (چنانچه پوشاندن عورت زیاد طول بکشد (۲)) احتیاط واجب (۳) آن است که نماز را تمام کند و دوباره بخواند (۴)، ولی اگر بعد از نماز بفهمد که در نماز، عورت او پیدا بوده ، نمازش صحیح است .

(۱) (مکارم ) به شرط این که کاری که صورت نماز را بر هم می زند، به جا نیاورد ..

(سیستانی ) و لازم نیست که نماز را اعاده نماید، ولی احتیاط واجب آن است که در حالی که فهمیده که عورت او پیدا است چیزی از اجزاء نماز را به جا نیاورد و اگر بعد از نماز بفهمد که در نماز، عورت او پیدا بوده ، نمازش صحیح است .

(۲) [قسمت داخل پرانتز در رساله آیات عظام : گلپایگانی ، فاضل و صافی نیست ]

(۳) (اراکی ) احتیاط ..

(۴) (بهجت) باید آن را به پوشاند بدون این که پوشاندن عورت زیاد طول بکشد ولی احتیاط در آن است که نماز را تمام کند و دوباره بخواند ..

(خوئی ، تبریزی ، زنجانی) مسأله اگر شخصی در بین نماز بفهمد که عورتش پیدا است اظهر این است که نمازش باطل است ولی اگر بعد از نماز بفهمد که در نماز، عورت او پیدا بوده ، نمازش صحیح است و هم چنین است اگر در اثناء نماز بفهمد که قبلًا عورتش پیدا بوده ، در صورتی که فعلًا (تبریزی : در صورتی که زمان فهمیدن ) پوشیده باشد.

[ اگر در حال ایستاده لباسش عورت او را می پوشاند]

مسأله ۷۹۳ اگر در حال ایستاده لباسش عورت او را می پوشاند ولی ممکن است در حال دیگر، مثلًا در حال رکوع و سجود نپوشاند، چنانچه موقعی که عورت او پیدا می شود، به وسیله ای (۱) آن را به پوشاند، نماز او صحیح است . ولی احتیاط مستحب آن است که با آن لباس نماز نخواند.

این مسأله ، در رساله آیات عظام : مکارم و بهجت نیست

(۱) (گلپایگانی ، صافی ) به وسیله ای که پوشاندن به آن در حال اختیار جایز است ..

[انسان می تواند در نماز خود را به علف و برگ درختان بپوشاند]

مسأله ۷۹۴ انسان می تواند در نماز، خود را به علف و برگ درختان به پوشاند ولی احتیاط مستحب (۱) آن است موقعی خود را با اینها به پوشاند که چیز دیگری نداشته باشد (۲).

(۱) (بهجت) احتیاط ..

(۲) (سیستانی ) که لباس نداشته باشد.

(خوئی ، تبریزی ، زنجانی ) مسأله انسان موقعی که پوشاک ندارد، می تواند در نماز، خود را با علف و برگ درختان به پوشاند (زنجانی : و بنا بر احتیاط، موقعی که پوشاک دارد، با علف و برگ درختان ، خود را نپوشاند).

[ اگر غیر از گِل هیچ چیز ندارد]

مسأله ۷۹۵ اگر غیر از گِل هیچ چیز ندارد که در نماز خود را به پوشاند (۱)، گِل ساتر نیست و می تواند برهنه نماز بخواند (۲).

(۱) (اراکی ) ساتر بودن آن محل ّ اشکال است .

(بهجت ) واجب نیست خود را با گِل به پوشاند ولی بنا بر احتیاط برای این که رکوع و سجود به جا آورد، خود را با گِل به پوشاند با عدم مشقّت .

(مکارم ) باید بدن خود را با آن به پوشاند و نماز بخواند.

(۲) (فاضل ) ولی احتیاط مستحب ّ، جمع است یعنی یک بار به کیفیت برهنه نماز بخواند و یک بار با گِل عورتین را به پوشاند و نماز بخواند.

(گلپایگانی ، صافی ) مسأله انسان در حال نماز اگر ناچار باشد که خود را با گِل بپوشاند و نماز بخواند، احتیاط لازم آن است که یک مرتبه دیگر مثل برهنه نماز بخواند یعنی با ایماء و اشاره .

(خوئی ، تبریزی) مسأله انسان در حال ناچاری می تواند در نماز خود را با گِل به پوشاند.

(سیستانی ) مسأله انسان در حال ناچاری که چیزی برای پوشانیدن عورت خود ندارد می تواند برای نمایان نبودن پوست عورت خود را با گِل و مانند آن به پوشاند.

(زنجانی ) مسأله بنا بر احتیاط انسان اگر فقط گِل یا لجن یا آب گل آلود و مانند آن در اختیار دارد، دو نماز بخواند: در یک نماز با گِل و مانند آن خود را به پوشاند و در نماز دیگر مانند کسی که چیزی ندارد که در نماز خود را با آن به پوشاند رفتار کند چنانکه در مسأله [۷۹۷] خواهد آمد.

  • توضیح المسائل مراجع مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، شبیری زنجانی، بهجت،فاضل،  اراکی، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

طبق نظر آيت الله مكارم شيرازي

حضرت آیت الله مکارم شیرازی

مقدار پوشش مردان در نماز [پوشش مرد در نماز ]

پرسش : مرد در نماز چه مقدار از بدن را باید بپوشاند؟

پاسخ : مرد باید در حال نماز عورتین خود را بپوشاند، هرچند کسى او را نمى‏بیند و بهتر است از ناف تا زانو را بپوشاند و از آن بهتر این‏که لباس کامل که در برابر افراد محترم در تن مى‏کند به تن داشته باشد.

مقدار پوشش زنان در نماز [پوشش زن در نماز ]

پرسش : پوشش زن در نماز باید چگونه باشد؟

پاسخ : زن باید در موقع نماز تمام بدن حتّى سر و موى خود را بپوشاند، ولى پوشاندن گردى صورت و دستها تا مچ و پاها تا مچ لازم نیست، امّا براى این‏که یقین کند که مقدار واجب را پوشانده است احتیاط واجب این است که مقدارى از اطراف صورت و قدرى پایین تر از مچ را هم بپوشاند.

منبع: سایت استفتائات آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

 

مطابق نظر آيت الله سيستانيمطابق نظر آيت الله سيستاني

پرسش: در صورتی که زن در محیطی امن و مطمئن بخواهد نماز بخواند که هیچ نا محرمی وجود ندارد ایا برای نماز نیاز به حجاب دارد؟

پاسخ: پوشش در هنگام نماز –ولو نامحرمی نباشد- لازم است.

منبع: سایت استفتائات آیت الله العظمی سیستانی.

میزان پوشش شرعی زن و مرد

 

 

حکم پوشیدن مانتو تنگ

سوال

الف) پوشیدن مانتوهای کوتاه، تنگ و رنگارنگ با رنگهای روشن که جلب نظر نامحرم را می کند چه صورت دارد؟ متأسفانه در برخی شهرها آموزش و پرورش پوشیدن مانتوها با رنگ روشن را توصیه می کند.

آیت الله بهجت(ره): هر چه جلب نظر نامحرم کند، جایز نیست.

آیت الله صافی گلپایگانی: با فرض اینکه نظر نامحرم را جلب کند در مرآ و منظر نامحرم جایز نیست.

آیت الله تبریزی: چنانچه زن لباسی بپوشد که زینت حساب شود، باید آن لباس را هم از نامحرم بپوشاند.

آیت الله سیستانی: لازم است که آن را از نامحرم بپوشانند.

آیت الله مکارم شیرازی: در صورتی که تنگ و چسبان و زینتی نباشد و تمام بدن زن به جز گردی صورت و دستها تا مچ پوشیده باشد، اشکالی ندارد ولی چادر حجاب برتر است.

ب) پوشیدن مانتوهای تنگ و کوتاه توسط زنان که حجم بدن آنها پیداست، از نظر شرعی چه صورتی دارد؟

آیت الله خامنه ای: اگر موجب جلب توجه نامحرم یا باعث فساد و ارتکاب حرام گردد جایز نیست.

آیت الله بهجت(ره): اگر موجب ریبه باشد حرام است.

آیت الله مکارم شیرازی: جایز نیست.

آیت الله صافی گلپایگانی: پوشیدن مانتو به نحو متعارف امروز کافی نیست علاوه بر اینکه مانتو مفاتن بدن و برجستگیهای آن را نمی پوشاند و در انظار اجانب مَعرَضیَّت برای فساد دارد و صورت و دست هم پوشیده نمی شود و بهترین پوشش چادر است که تمام مفاتن بدن را از نظر نامحرمان حفظ می کند.

آیت الله سیستانی: پوشاندن آن از نامحرم لازم است.

آیت الله سبحانی: حجم بدن زن باید پوشیده باشد.

مرد تا چه اندازه مى ‏تواند به بدن زن، هنگام خواستگارى نگاه كند؟

مرد تا چه اندازه مى ‏تواند به بدن زن، هنگام خواستگارى نگاه كند؟

(البته با رعايت شرايط خاص خود )؟

 

  • آيات عظام امام، خامنه‏اى و فاضل:
  • مى ‏تواند به بدن دختر نگاه كند ؛ هر چند احتياط مستحب است كه تنها به دست و صورت و پاها، مو و مقدارى از بدن (مانند گردن و بالاى سينه ) اكتفا كند.
  • امام، تحريرالوسيله، ج ۲، النكاح، م ۲۸ ؛ فاضل، تعليقات على‏العروة، ج‏۲، النكاح، م‏۲۶ و خامنه‏اى، استفتاء، س ۵۲۵٫

 

  • آيات عظام بهجت، تبريزى، سيستانى و مكارم:
  • تنها مى ‏تواند به دست و صورت، پاها، مو و مقدارى از بدن (مانند گردن و بالاى سينه ) دختر نگاه كند.
  •  مكارم، تعليقات على العروة، النكاح، م ۲۶ ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج ۲، النكاح، م ۲۸ ؛ تبريزى، استفتاءات، س ۱۵۸۰ ؛ النكاح، م ۲۸ ؛ بهجت، توضيح‏المسائل، م ۱۹۴۴٫

 

  • آيةاللَّه صافى:
  • بنا بر احتياط واجب، تنها به صورت و دست‏ها تا مچ اكتفا كند صافى، هداية العباد، ج ۲٫٫
  • آيةاللَّه نورى:
  • مى‏ تواند به دست و صورت، پاها، مو و مقدارى از بدن (مانند گردن و بالاى سينه ) دختر نگاه كند و اگر نتواند از خصوصيات ساير بدن، از روى لباس آگاهى پيدا كند، نگاه به تمام بدن جايز است.
  • نورى، تعليقات على العروة، النكاح، م ۲۶٫
  • تبصره.
  • نگاه به دختر براى خواستگارى شرايطى دارد كه عبارت است از:
    ۱٫ به قصد لذت و ريبه نباشد.
    ۲٫ براى آگاهى از وضع جسمانى او باشد.
    ۳٫ مانعى از ازدواج در ميان نباشد.
    ۴٫ احتمال بدهد كه دختر او را رد نمى‏كند.

با پوشش نامناسب همسرم چه باید بکنم؟

 همسرم آنطور که دلخواه است، پوشش و حجاب مناسبی ندارد و باید همواره به او تذکر دهم، چه کنم؟

جواب
  • واژه‌ «حجاب» و «عفت» در اصل معنای منع و امتناع مشترک هستند. تفاوتی که بین منع و بازداری حجاب و عفت است، تفاوت بین ظاهر و باطن است؛ یعنی منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است، ولی منع و بازداری در عفت، مربوط به باطن و درون است؛ چون عفت یک حالت درونی است، ولی با توجه به این که تأثیر ظاهر بر باطن و تأثیر باطن بر ظاهر، یکی از ویژگی‌های عمومی انسان است
  • بنابراین، بین حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان، تأثیر و تأثّر متقابل است؛ بدین ترتیب که هرچه حجاب و پوشش ظاهری بیشتر و بهتر باشد، این نوع حجاب در تقویت و پرورش روحیه‌ باطنی و درونی عفت، تأثیر بیشتری دارد و بالعکس هر چه عفت درونی و باطنی بیشتر باشد باعث حجاب و پوشش ظاهری بیشتر و بهتر در مواجهه با نامحرم می‎شود.

حجاب و عفاف در قرآن

  • در قرآن مجید بیش از ۱۰ آیه در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرم وجود دارد.
    یکی از این آیات، آیه ۵۹ سوره احزاب است:
  • «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنی‏ أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحیماً»؛
  • ای پیامبر، به زنان و دخترانت و نیز به زنان مؤمنین بگو خود را بپوشانند تا شناخته نشوند و مورد اذیت قرار نگیرند. و خداوند بخشنده مهربان است.

«جلباب» به معنای یک پوشش سراسری است؛ یعنی زن باید همه اندامش پوشیده باشد تا همچون گلی لطیف از دسترس هوسرانان مصون و محفوظ باشد.
در سوره نور آیه ۳۱ نیز مفصلا در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرمان سخن به میان آمده است.

 

  • متأسفانه در سال‌های اخیر شاهد بدحجابی بیشتری از سوی زنان، دختران و حتی پسران و مردان هستیم که این موضوع تا حدودی سلامت روانی جامعه را به مخاطره انداخته است.
  • در آیات قرآن کریم رعایت حجاب و داشتن پوشش مناسب برای مردان و زنان نامحرم به یک اندازه مورد تأکید قرار گرفته است اما از جهاتی حفظ حجاب و عفت از سوی زنان به دلیل رسالت مادر بودن و حفظ کیان خانواده، در اولویت قرار می‌گیرد به همین منظور در این نوشتار سعی کرده‌ایم به این سؤال مردان مؤمن  پاسخ گوییم: «همسرم آنطور که دلخواه است، پوشش و حجاب مناسبی ندارد و باید همواره به او تذکر دهم، چه کنم؟»

و اما پاسخ اصلی:

  • همسرتان باید درک کند که حجاب کامل، محبت شما را به ایشان بیشتر خواهد کرد. برای او نیز امنیت بیشتر و خوشبختی به همراه خواهد داشت.
  • آنچه در حجاب (پوشش کامل) مطرح است و دین نیز بر آن تأکید دارد، امنیت زن و حفظ عفت اجتماعی و پایداری و استواری بنیان خانواده و الفت و محبت بیشتر میان همسران است؛ بنابراین نفع و سود این مسئله، متوجه خود انسان می‌شود و اگر دین بر آن تأکید می‌کند، برای خوشبختی و سعادت زندگی اجتماعی و فردی انسان‌ها است. به او بفهمانید که پوشش نه به معنای نادرست بودن او یا قصد جلب توجه دیگران است، بلکه نداشتن حجاب، باعث سلب امنیت او و به طمع افتادن دیگران خواهد شد.
  • همچنین اگر حجاب خود را مقابل مردان نامحرم حفظ نکند، دیگران به چشم دیگری او را نگاه خواهند کرد، اگر چه خانمی پاک و عفیف است نمی‌تواند بگوید که من با دیگران کاری ندارم، مطمئناً نمایاندن زیبایی‌های خود به نامحرمان، او را از آزار دیگران یا نگاه‌های آزار دهنده و شیطانی آن‌ها حفظ نخواهد کرد.

 نکات قابل توجه:

 

  • ۱٫  در هیچ یک از مراحل ارشاد و راهنمایی از برخورد نیک و ملاطفت‌آمیز و احترام نهادن دور نشوید. با فشار و اجبار کسی را نمی‌توان هدایت نمود. چه بسا تأثیر منفی آن بیشتر از هدایت شود. اگر رابطه شما با همسرتان اکنون به جبهه‌گیری و حساسیت نشان دادن و صف‌آرایی منتهی شده، برای مدتی سکوت کرده و حرفی به او نگویید و به دنبال اجرای روش غیر مستقیم باشید. باید با همسرتان دوست باشید تا حرف شما به عنوان یک دوست، مؤثر باشد. از موضع بالاتر برخورد نکنید، مگر اینکه به شکل نامتعارف در آید.

 

  • ۲٫ هر شخصی یک نقطه پذیرش دارد. سعی کنید این نقطه پذیرش او را به دست آورید و از این راه وارد شوید و هدف خود را تعقیب کنید. با بررسی خصوصیات وی، راه نفوذ در او و جلب نظرش را به دست آورید و اقدام کنید.

 

  • ۳٫ از تکرار در گفتار و نصیحت کردن زیاد (آن هم به صورت مستقیم) خودداری کنید. موقعیت‌سنج باشید و به موقع تذکر دهید. زمانی تذکر دهید که مطمئن باشید تأثیر می‌گذارد. چنانچه در گفتار و تذکر دادن زیاده‌روی کنید، حرف‌های شما به صورت تکراری در آمده و برای او دلزدگی ایجاد خواهد کرد.

 

  • ۴٫ به نیازهای روانی و عاطفی او در محیط خانه توجه شود تا احساس کمبود و خلأ نداشته باشد. معمولاً دختر یا زنی که حجاب خود را نگه نمی‌دارد، نیاز به توجه در جامعه دارد؛ زیرا درون خانه به خواسته‌ها و نیازهایش توجه نمی‌شود یا خیلی کم مورد توجه است.

 

  • ۵٫ به احتمال بسیار همسر شما اقوام و یا دوستانی دارد که به حفظ حجاب کامل، پایبندی چندانی ندارند.  از این رو وی با همرنگ شدن با جماعت احساس راحتی بیشتری می‌کند. ضمن این که او را متوجه کار اشتباه دوستان و اقوامش می‌کنید، از او بخواهید که دوستانش را متوجه اشتباه‌شان کند.

نگاه به عکس دختر بچه

 
سئوال
حکم نظر به عکس دختر بچه‌ای که سرش لخت است و الآن سنش بالاست برای مرد نامحرمی که او را می‌شناسد چیست؟ آیا اگر به قصد لذت باشد و یا مفسده داشته و یا هتک باشد، حرام است؟و یا مطلقاً حرام است ؟

 

پاسخ:
حرمت مطلق ثابت نیست.

 

حکم تماشای فیلم های خارجی

پرسش: مشاهده و پخش فيلم هاي خارجي از سيماي جمهوري اسلامي ايران كه زنان با صورت آن چناني وبي حجاب در فيلم نمايش داده مي شوند چه حكمي دارد؟

پاسخ: مشاهدهء فيلم هاي خارجي و نگاه به فيلم زنان بي حجاب اگر موجب تهييج شهوت نباشد اشكالي ندارد و اگر موجب تهييج شهوت بشود, نگاه كردن به آن ها جايز نيست .(۱)
اما پخش فيلم هاي خارجي توسط سيماي جمهوري اسلامي ايران اگر مستهجن باشد, نبايد پخش كنند و از باب تشييع فاحشه حرام است , ولي به علّت كمبود توليد فيلم هاي داخلي , اقدام به پخش اين گونه فيلم ها مي كنند.انشاءالله با برنامه ريزي و پي گيري مردم مسلمان روز به روز شاهد اسلامي تر شدن آن رسانهء مهمّ باشيم .
(پـاورقي ۱٫آيت الله فاضل لنكراني , جامع المسائل , ج ۱ ص ۴۸۵

تماشای ورزشکاران با بدن نیمه عریان در برنامه زنده

پرسش:

پخش برنامه زنده در تلويزيون فوتبال يا كشتي كه لباس مناسب به تن ندارند چه كنيم اگر مجبور به نگاه كردن شويم چه كنيم؟ و اگر از مجري يا بازيگر خاصي خوشمان آمد چه حكمي دارد. اگر برنامه زنده نباشد چه كنيم.

پاسخ:

 

پرسش از مراجع تقلید: حكم تماشاي كشتي‏گيران و ساير ورزشكاران با بدن نيمه برهنه از تلويزيون براي بانوان چگونه است؟
همه (به جز آيات عظام خامنه‏اي و صافي): اگر بدون قصد لذت و ترس افتادن به حرام باشد، اشكال ندارد.

(امام، استفتاءات، ج‏۳، (نظر)، س‏۱۲؛ آيات عظام نوري، استفتاءات، ج‏۱، س‏۴۵۸؛ تبريزي، صراطالنجاة، ج‏۲، س‏۸۹۷ و ج‏۱، س‏۱۴۸۷؛ مكارم، استفتاءات، ج‏۲، س‏۱۰۳۰؛ دفتر: سيستاني، وحيد.)

آيت الله خامنه ‏اي: اگر به طور غير زنده پخش شود و قصد لذت و ترس افتادن به حرام نباشد، اشكال ندارد. (اجوبة الاستفتاءات ، خامنه‏اي، س‏۱۱۸۹٫ )

آيت الله صافي: جايز نيست (جامع الاحكام، ج ۲، س ۱۶۰۷ و ۱۶۲۲).