×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» پرسش و پاسخ امام حسین (ع) » چرا امام علیه السلام از همان مدينه قيام خود را آغاز نكرد؟

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۴/۰۹ - ۱۳:۱۳

 63 بازدید

چرا امام علیه السلام از همان مدينه قيام خود را آغاز نكرد؟

چرا امام علیه السلام از همان مدينه قيام خود را آغاز نكرد؟

چرا امام علیه السلام از همان مدينه قيام خود را آغاز نكرد؟

پرسش. چرا امام علیه السلام از همان مدينه قيام خود را آغاز نكرد؟

پاسخ به اين سؤال در گرو بررسى دقيق شرايط زمان و مكان است. از نظر زمانى، هنگام حضور امام علیه السلام در مدينه، هنوز مرگ معاويه اعلام عمومى نشده بود. علاوه بر آنكه عموم مردم هنوز تفاوت ميان حكومت يزيد و معاويه را به خوبى درك نمى كردند؛ زيرا گرچه چهره يزيد براى كسانى همچون امام حسين علیه السلام، عبداللّه بن زبير، عبداللّه بن عمر و عبدالرحمن بن ابى بكر – به عنوان چهره اى شرابخوار، سگ باز و ميمون باز – شناخته شده بود؛ [۱] امّا بيشتر مردم تحت تأثير تبليغات معاويه و باند اموى و نيز سياست تطميع و تهديد معاويه، در زمان حيات او با پسرش بيعت كرده بودند. [۲]

از نظر مكانى، مدينه موقعيّت مناسبى براى قيام نداشت؛ زيرا:

يكم) گرچه تعداد زيادى از مردم مدينه و به ويژه انصار به خاندان اهل بيت علیهم السلام علاقه داشتند. اما علاقه آنان در حدى نبود كه حاضر به جان فشانى و حتى كمتر از آن در راه آنان باشند؛ چنان كه اين سستى و كوتاهى را به خوبى در جريان سقيفه و پس از آن نشان دادند. جالب است بدانيم هنگامى كه حضرت على علیه السلام به قصد مقابله با سپاه بيعت شكنان از اهل مدينه يارى خواست، بيشتر آنان به او پاسخ مثبت ندادند و حضرت علیه السلام مجبور شد تا تنها با چهارصد [۳] يا هفتصد نفر [۴] از مردم اين شهر، به مقابله با سپاه چند هزار نفرى مخالفان برود.

دوم) مدينه پس از پيامبر اكرم صلّی الله علیه و آله خود را تابع سياست حاكم نشان مى داد؛ از اين رو به پيروى از سياست شيخين (ابوبكر و عمر) شناخته مى شد كه حساسيت فراوانى در حفظ سنّت آن دو در عرض سنّت پيامبر اكرم صلّی الله علیه و آله داشت؛ چنان كه نماينده اين گروه، عبدالرحمن بن عوف، در جريان شوراى عُمَر، پيروى از سنّت آن دو را به عنوان پيش شرط، براى واگذار كردن حكومت به حضرت على علیه السلام عنوان كرد؛ ولى حضرت علیه السلام زير بار آن نرفت. [۵] در به خلافت رسيدن حضرت على علیه السلام نيز نقش اصلى و محورى از آن اهل مدينه نبود؛ بلكه مردم مهاجر از شهرهاى مختلف مملكت اسلامى – به ويژه كوفه – بودند كه بر خلافت آن حضرت اصرار داشتند.

سوم) تعداد فراوانى از قبايل مختلف قريش – به ويژه افرادى از باند اموى همچون مروان و خاندانش – در آن عصر در مدينه نفوذ و تسلّط فراون داشتند و بديهى بود كه آنان در مقابل هر اقدام امام علیه السلام به سرعت موضع گيرى مى كردند.

چهارم) جمعيت مدينه در اين زمان به اندازه اى نبود كه بتوان به عنوان يك قيام بزرگ و سرنوشت ساز روى آنها حساب كرد؛ به ويژه در مقام مقايسه با شهرهاى بزرگى همچون كوفه، بصره و شام اين جمعيت، بسيار اندك مى نمود.

پنجم) مدينه در طول تاريخ نشان داده بود كه محلّ مناسبى براى قيام عليه حكومت مركزى و قدرتمند به شمار نمى آيد و هر قيامى كه در اين شهر رخ مى دهد، پيشاپيش محكوم به شكست است؛ چنان كه قيام مردمان اين شهر در سال ۶۳ ق عليه حكومت يزيد (واقعه حرّه) به راحتى سركوب شد. [۶] همين طور قيام هاى علويان همچون قيام محمد بن عبداللّه معروف به نفس زكيه (سال ۱۴۵ ق [۷]) و قيام حسين بن على موسوم به شهيد فخ (سال ۱۶۹ ق [۸]) با پايدارى اندك اهل مدينه مواجه شد و به راحتى شكست خورد.

ششم) پيشينه اهل مدينه در زمان حكومت اموى، نشان داده بود كه آنها حاضر به دفاع جدى در مقابل حكومت اموى از خاندان اهل بيت علیهم السلام نيستند؛ زيرا سال ها به دنبال سياست لعن امام على علیه السلام – كه از سوى معاويه ابلاغ شده بود – در اين شهر و برفراز منبر آن، حاكمان اموى به بدگويى از حضرت على علیه السلام مى پرداختند و اين مردم – با آنكه كذب سخنان آنان را مى دانستند – كمتر حاضر به اعتراض جدّى عليه اين سياست بودند و بيشترين مقاومت ها در مقابل اين سياست از سوى خاندان اهل بيت علیهم السلام و به ويژه امام حسين علیه السلام بود كه حتى پس از موضع گيرى آن حضرت كسى به يارى او بر نمى خاست. [۹]

هفتم) حاكم اموى (وليد بن عتبة) به خوبى بر اوضاع شهر مسلّط بود و چنان نبود كه با يك قيام، زمام امور از دست او خارج شده و به دست مخالفان افتد.

پی نوشت:
۱- تاريخ يعقوبى، ج ۲، ص ۲۲۸٫
۲- الامامة و السياسة، ج ۱، صص ۱۶۱-۱۶۴٫
۳- تاريخ يعقوبى، ج ۲، ص ۱۸۱٫
۴- مروج الذهب، ج ۲، ص ۳۹۵٫
۵- تاريخ يعقوبى، ج ۲، ص ۱۶۲٫
۶- الكامل فى التاريخ، ج ۲، ص ۵۹۳٫
۷- همان، ج ۳، صص ۵۶۳-۵۷۹٫
۸- تاريخ يعقوبى، ج ۲، ص ۴۰۴ و ۴۰۵٫
۹- بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۲۱۱٫


برچسب ها : , , , ,
دسته بندی : پرسش و پاسخ امام حسین (ع)

دیدگاه بسته شده است.