خون خدا

معنا و مفهوم لقب ثارالله

پرسش: چرا به امام حسین علیه السلام ثارالله می گویند و چه كسی این لقب را به ایشان داده است؟

«ثار» در لغت هم به معنی «خون» آمده است، و هم به معنی «طلب و انتقام گرفتن از خون كسی كه به دست دیگران كشته شده است.» [۱]
ثارالله از دو واژه ی «ثار» و «الله» تشكیل یافته و یكی از القاب امام حسین علیه السلام می باشد كه در زیارت عاشورا آن حضرت را با این لقب مورد خطاب قرار می دهیم. ثارالله یعنی: طَلَبَ دَمَهُ اللهُ؛ كسی كه طالب خون او خداست و انتقام از قاتلین او را خداوند خواهد گرفت. [۲]
ثارالله به كسی كه خود و خویشانش در راه خدا كشته شوند نیز گفته می شود.
مرحوم مجلسی در شرح جمله «الوتر الموتور» چنین نوشته است:«وتر الله ای الفرد المتفرد فی الكمال من نوع البشر فی عصره الشریف او المراد ثار الله ای الذی الله تعالی طالبُ دَمِه و الموتور قتیلُ له، قتیلُ فلم یدرك بدمهِ: یعنی فردی كه از لحاظ رسیدن به كمال در دوران خویش یگانه و بی همتاست، و یا مراد از آن همان ثار الله است كه به معنی كسی است كه طالب خون او خداوند است، و مَوتُور به معنای كشته شدن در راه خداوند و كشته شده ای است كه انتقام خونش را نگرفته باشند.» [۳]
و احتمال دارد معنای ثارالله چنین باشد: خونی كه صاحب آن خداوند است و ولی دم او خداوند است. چون خون حسین در راه خدا و برای حفظ قرآن و تمامیت اسلام ریخته شده، این خون و این شهیدان خدائی هستند. بنابراین انتقام آن نیز باید از طرف خداوند باشد، یا اینكه چون امام حسین علیه السلام حجت خداوند بر زمین و ولی مطلق حق بود و مردم او را كشتند و زمین را از حجت حق خالی كردند بنابراین خداوند انتقام حجتش را از قاتلین او خواهد گرفت.
امّا درباره اینكه این لقب را چه كسی به امام حسین علیه السلام داده است باید عرض شود كه چون سند زیارت عاشورا قدسی است، یعنی زیارت عاشورا كه زیارت امام حسین علیه السلام است از طرف خداوند به ائمه رسیده است و  آن را پیامبر اكرم از جبرئیل گرفته و جبرئیل آن را از خداوند یاد گرفته است و از طریق معصومین به ما آموخته اند تا آن حضرت را زیارت كنیم، [۴] بر این اساس این لقب را خداوند به امام حسین علیه السلام داده است و چه لقب زیبایی است.

پی نوشت:
۱- عبدالسلام محمد هارون، مقابیس اللغه، ج۱٫
۲- ابن المنظور، لسان العرب، ج۴، واژه ثار.
۳- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، موسسه الوفا، چاپ دوم، ۱۴۰۳، ج۹۸، ص۱۵۴٫
۴- ر.ك: قمی، عباس، مفاتیح الجنان، و سید بن طاووس، اقبال، قم، مركز نشر تبلیغات اسلامی، ۱۴۱۶، ج۳، ص ۵۵٫ و دریایی، محمدرسول، حماسه سیاسی تاریخی زیارت عاشورا، تهران، انتشارات جعفری، ۱۳۷۱، ص۱۲ ـ ۱۳٫