×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» پرسش و پاسخ امام حسین (ع) » محل دفن سر مبارك امام حسين علیه السلام کجاست؟

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۲ - ۱۸:۱۹

 20 بازدید

محل دفن سر مبارك امام حسين علیه السلام کجاست؟

مدفن الرأس مبارك امام حسين علیه السلام کجاست؟

محل دفن سر مبارك امام حسين علیه السلام کجاست؟

پرسش. رأس مبارك امام حسين علیه السلام در كجا مدفون شد؟

درباره محلّ دفن سر مبارك امام حسين علیه السلام به خصوص و سرهاى ديگر شهداى كربلا به صورت عموم، در كتاب هاى تاريخى شيعه و اهل سنّت و نيز منابع روايى شيعه اختلاف فراوانى مشاهده مى شود. البته اقوال نقل شده نياز به بررسى دارد؛ اما هم اكنون مشهورترين قول – كه مورد قبول جامعه شيعى قرار گرفته – آن است كه سر مبارك پس از چندى به بدن ملحق شد و در سرزمين كربلا مدفون گرديد.

براى آگاهى بيشتر به بيان اين اقوال مى پردازيم:

۱) كربلا

اين نظر ديدگاه مشهور بين علماى شيعه است و علامه مجلسى رحمه الله به اين شهرت اشاره كرده است. [۱]

شيخ صدوق رحمه الله با نقل روايتى، الحاق سر به بدن در كربلا را از قول فاطمه دختر على علیه السلام و خواهر امام حسين علیه السلام نقل كرده است. [۲] اما درباره كيفيت و چگونگى الحاق ديدگاه هاى مختلفى ابراز شده است.

برخى همانند سيدبن طاووس آن را امرى الهى مى داند كه خداوند با قدرت خود و به صورت معجزه انجام داده است. وى از چون و چرا درباره آن نهى كرده است. [۳]

برخى ديگر چنين گفته اند: امام سجاد علیه السلام در بازگشت در روز اربعين [۴] يا روزى غير از آن، سر را در كربلا در كنار بدن دفن كرد. [۵]

اما اينكه آيا دقيقا سر به بدن ملحق شد و يا در كنار ضريح و در نزديكى بدن دفن شد، عبارت روشنى در دست نيست و در اينجا نيز سيد بن طاووس چون و چرا را نهى كرده است. [۶]

عده اى گفته اند: پس از آنكه سر را در زمان يزيد سه روز به دروازه دمشق آويزان كردند، پايين آورده و آن را در گنجينه اى از گنجينه هاى حكومتى گذاشتند و تا زمان سليمان بن عبدالملك در آنجا بود. سپس وى آن را بيرون آورده و پس از تكفين، آن را در گورستان مسلمانان در دمشق دفن كرد. پس از آن جانشين وى عمر بن عبدالعزيز (حكومت ۹۹ تا ۱۰۱ ق) آن را از گورستان درآورده و معلوم نشد كه با آن چه كرد! اما با توجه به تقيد او به ظواهر شريعت، به احتمال فراوان آن را به كربلا فرستاده است. [۷]

در پايان متذكّر مى شويم كه برخى از دانشمندان اهل سنّت مانند شبراوى، شبلنجى و سبط ابن حويزى نيز اجمالاً پذيرفته اند كه سر در كربلا دفن شده است. [۸]

۲) نجف اشرف در كنار قبر حضرت على علیه السلام

از عبارت علاّمه مجلسى رحمه الله و نيز با پژوهش در روايات چنين به دست مى آيد كه رأس مبارك در نجف اشرف و در كنار قبر حضرت على علیه السلام دفن شده است. [۹] رواياتى همانند سلام دادن امام صادق علیه السلام به همراه فرزندش اسماعيل، بر امام حسين علیه السلام – پس از نماز خواندن بر جدشان حضرت على علیه السلام در نجف – به صراحت و روشنى وجود سر را در نجف تا زمان امام صادق علیه السلام ثابت مى داند. [۱۰]

روايات ديگرى نيز همين مطلب را تأييد مى كند؛ به گونه اى كه حتى در كتاب هاى شيعه، زيارتى براى سر امام علیه السلام در نزد قبر امام على علیه السلام نقل شده است. [۱۱]

درباره كيفيت انتقال سر به اين مكان، از قول امام صادق علیه السلام چنين نقل شده است: يكى از دوست داران اهل بيت علیهم السلام در شام آن را سرقت كرد و به كنار قبر حضرت على علیه السلام آورد. [۱۲] البته اشكال اين ديدگاه آن است كه قبر حضرت على علیه السلام تا زمان امام صادق علیه السلام براى همگان شناخته شده نبود.

در روايتى ديگر آمده است: پس از آنكه سر مدّتى در دمشق بود، به كوفه نزد ابن زياد برگردانده شد و او از ترس شورش مردم، دستور داد كه آن را از كوفه خارج كرده و در نزد قبر حضرت على علیه السلام دفن كنند. [۱۳] اشكال ديدگاه قبلى به اين ديدگاه نيز وارد است.

۳) كوفه

سبط ابن جوزى اين ديدگاه را ابراز كرده و گفته است: عمرو بن حريث مخزومى آن را از ابن زياد گرفت و پس از غسل، تكفين و خوشبو كردن، سر را در خانه خود دفن كرد. [۱۴]

۴) مدينه

ابن سعد صاحب طبقات الكبرى اين ديدگاه را پذيرفته و چنين بيان كرده است: يزيد سر را براى عمرو بن سعيد حاكم مدينه فرستاد و او پس از تكفين، آن را در قبرستان بقيع در كنار قبر مادرش فاطمه سلام الله علیها دفن كرد. [۱۵]

اين ديدگاه به وسيله تعدادى ديگر از دانشمندان اهل سنّت (مانند خوارزمى، در مقتل الحسين علیه السلام و ابن عماد حنبلى در شذرات الذهب) پذيرفته شده است. [۱۶]

اشكال مهم اين ديدگاه آن است كه قبر حضرت فاطمه سلام الله علیها معلوم نبوده تا در كنار آن دفن شود.

۵) شام

شايد بتوان گفت: بيشترين گزارش هاى اهل سنّت، حكايت از دفن سر در شام  مى كند كه معتقدان به اين ديدگاه نيز در ميان خود اختلاف داشته و اقوال مختلفى ابراز كرده اند؛ همچون:
الف – در كنار دروازه فراديس كه بعدها مسجد الرأس در آن ساخته شد؛
ب – در باغى در كنار مسجد جامع اموى؛
ج – در دارالاماره؛
د – در گورستانى در دمشق؛
ه – در كنار دروازه توما. [۱۷]

۶) رقّة

رقّه شهرى در كنار فرات بوده كه گفته شده است: يزيد سر امام علیه السلام را براى آل ابى محيط – خويشان عثمان كه در آن زمان در اين شهر ساكن بودند – فرستاد و آنها، آن را در خانه اى دفن كردند كه بعدها آن خانه به مسجد تبديل شد. [۱۸]

۷) مصر (قاهره)

نقل شده است: خلفاى فاطمى – كه از آغاز نيمه دوم قرن چهارم تا آغاز نيمه دوم قرن هفتم در مصر حكم مى راندند و پيرو مذهب شيعى اسماعيلى بودند – سر مبارك امام حسين علیه السلام را از دروازه فراديس شام، به عسقلان و سپس به قاهره منتقل كردند و بر آن مقبره معروف به تاج الحسين علیه السلام را پس از سال ۵۰۰ بنا كردند. [۱۹]

مقريزى سال دقيق انتقال سر از عسقلان به قاهره را سال ۵۴۸ دانسته و گفته  است: هنگام بيرون آوردن سر از عسقلان چنين مشاهده شد كه خون آن هنوز تازه و نخشكيده است و بويى همچون مشك از آن به مشام مى رسد. [۲۰] علامه سيدمحسن امين عاملى (از دانشمندان معاصر شيعه) پس از نقل انتقال سر از عسقلان به مصر مى گويد: «در محلّ دفن سر بارگاه بزرگى ساختند و در كنار آن نيز مسجدى بزرگ بنا كردند. من در سال ۱۳۲۱ ق آنجا را زيارت كرده و مردان و زنان زيادى را در حال زيارت و تضرع در آن مكان ديدم. سپس مى گويد: شكى در انتقال سرى از عسقلان به مصر وجود ندارد؛ اما اينكه آن سر از آن امام علیه السلام يا شخص ديگرى بوده، جاى شك است! [۲۱]

علامه مجلسى رحمه الله نيز به نقل از گروهى از مصريان، به وجود بارگاهى عظيم در مصر با نام «مشهد الكريم» اشاره مى كند. [۲۲]

پی نوشت:
۱) بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵٫
۲) همان، ج ۴۵، ص ۱۴۰ (به نقل از: امالى صدوق، ص ۲۳۱).
۳) سيدبن طاووس، اقبال الاعمال، ص ۵۸۸٫
۴) شهيد قاضى طباطبايى، تحقيق درباره اولين اربعين حضرت سيدالشهداء، ج ۳، ص ۳۰۴٫
۵) لهوف، ص ۲۳۲٫ البته با صراحت نام امام سجاد علیه السلام را نمى آورد.
۶) اقبال الاعمال، ص ۵۸۸٫
۷) امينى، محمدامين، مع الركب الحسينى، ج ۶، ص ۳۲۴؛ به نقل از: مقتل الخوارزمى، ج ۲، ص ۷۵٫
۸) همان، ص ۳۲۴ و ۳۲۵٫
۹) بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵٫
۱۰) همان، ج ۴۵، ص ۱۷۸؛ به نقل از: كامل الزيارات، ص ۳۴ و كافى، ج ۴، ص ۵۷۱٫
۱۱) همان، ص ۱۷۸ و ر. ك: مع الركب الحسينى، ج ۶، ص ۳۲۵-۳۲۸٫
۱۲) بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵٫
۱۳) همان، ص ۱۷۸٫
۱۴) تذكرة الخواص، ص ۲۵۹؛ به نقل از: مع الركب الحسينى، ص ۳۲۹٫
۱۵) ابن سعد، طبقات، ج ۵، ص ۱۱۲٫
۱۶) مع الركب الحسينى، ج ۶، ص ۳۳۰ و ۳۳۱٫
۱۷) مع الركب الحسينى، ج ۶، ص ۳۳۱-۳۳۵٫
۱۸) همان، ص ۳۳۴؛ به نقل از: تذكرة الخواص، ص ۲۶۵٫
۱۹) البداية و النهاية، ج ۸، ص ۲۰۵٫
۲۰) مع الركب الحسينى، ج ۶، ص ۳۳۷٫
۲۱) امين عاملى، سيدمحسن، لواعج الاشجان فى مقتل الحسين علیه السلام، ص ۲۵۰٫
۲۲) بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۴٫


برچسب ها : , ,
دسته بندی : پرسش و پاسخ امام حسین (ع)

دیدگاه بسته شده است.