×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» پرسش و پاسخ امام حسین (ع) » دلیل غیبت عبدالله همسر حضرت زینب سلام الله علیها در وقایع عاشورا

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۵ - ۱۲:۲۰

 32 بازدید

دلیل غیبت عبدالله همسر حضرت زینب سلام الله علیها در وقایع عاشورا

چرا عبدالله همسر گرامی حضرت زینب سلام الله علیها در وقایع عاشورا همراه امام حسین علیه السلام نبود؟

دلیل غیبت عبدالله همسر حضرت زینب سلام الله علیها در وقایع عاشورا

پرسش. چرا عبدالله همسر گرامی حضرت زینب سلام الله علیها در وقایع عاشورا همراه امام حسین علیه السلام نبود؟

«عبدالله» فرزند «جعفر طیار» پسر عمو و همسر زینب كبری سلام الله علیها است. او مردی با شهامت و با سخاوت و گذشت بود. «عبدالله مردی بود بزرگ، جوانمرد، دلیر، پاكدامن و مركز جود و سخا نامیده می شد» [۱] در زمینه عدم حضور وی در كربلا نقاط مبهم و متفاوتی وجود دارد. اقوال مختلف و پراكنده ای در این زمینه موجود است. اما به نظر می رسد قول صحیح و نزدیك به ثواب این باشد كه اختلاف دیدگاه فكری او با امام حسین علیه السلام سبب شد وی به كربلا نرود، هر چند اگر امام حسین علیه السلام رفتن را برای او واجب می كرد قطعاً او همراه امام حسین علیه السلام به كربلا می رفت.

برخی قائلند كه عبدالله بن جعفر هنگام واقعه كربلا نابینا بوده است و لذا نتوانسته است در ركاب امام حسین علیه السلام حضور داشته باشد. [۲] امّا به نظر می رسد این قول صحیح نباشد. چرا كه منابع تاریخی از حضور عبدالله بن جعفر (بعد از نوشتن نامه) در مكّه خبر داده اند. «عبدالله بن جعفر در مكه خدمت امام حسین علیه السلام رسید و در بازگشتن امام اصرار ورزید، اما امام در پاسخ گفت: من جد خود را به خواب دیده ام و او مرا فرموده است تا به این راه بروم» [۳] علاوه بر اینكه در بین محققان تاریخ (كه به آن اشاره خواهد شد) این قول، قول پذیرفته شده ای نیست بلكه در نظر آنان قولی ضعیف و بی اساس است.

دكتر علی قائمی می نویسد: «بعضی قائل شده اند كه او در آن زمان در شام بوده و همسرش زینب برای دیدار برادرش حسین به مدینه رفت و سپس همراه برادر به كربلا شتافت. امّا به نظر ما این روایتی ضعیف و مخدوش است. برخی نوشته اند در مدینه ماند تا كارهای خود را سر و سامان دهد و بعداً به كاروان حسین علیه السلام بپیوندد… این روایت نیز آشفته تر و نابسامان تر از قبلی است. و برخی نیز قائلند كه ماندنش در مدینه به صلاحدید حسین بن علی علیه السلام بود. كه به نظر ما این رأی هم نمی تواند قابل قبول باشد. چرا كه برای این كار افراد دیگری هم وجود داشتند». [۴]

باید به این امر نیز توجه داشت كه عبدالله بن جعفر قطعاً فردی ترسو هم نبوده است. چرا كه منابع تاریخی او را فردی شجاع معرفی كرده اند. او در جنگهای زمان امام علی علیه السلام حضوری فعال داشته است به گونه ای كه «در جنگ صفین یكی از سرداران سپاه حضرت علی علیه السلام بوده است». [۵]

دكتر «عایشه بنت الشاطی» بیمار بودن عبدالله را رد می كند و می نویسد: «آیا عبدالله بیمار بود و نمی توانست نزد حسین رود؟ نه زیرا نامه ای كه از وی در تاریخ مانده است، بدین موضوع اشارتی ندارد. متن نامه را طبری و ابن اثیر چنین ضبط كرده اند: ترا به خدا سوگند وقتی نامه مرا خواندی از رفتن منصرف شو. كه می ترسم هلاكت تو و بیچارگی خاندانت در این سفر باشد. اگر تو امروز هلاك شوی روشنی زمین خاموش می شود. چه تو امیرمؤمنان و نشانه هدایت جویندگانی. در رفتن شتاب مكن كه من خود به دنبال نامه می رسم. والسلام. آیا عبدالله از حسین علیه السلام نگرانی داشت كه نزد او نرفت. ابداً زیرا در نامه خود حسین را روشنی زمین و نشانه هدایت خواهان و امید مؤمنان می داند». [۶]

به نظر می رسد اختلاف دیدگاه عبدالله بن جعفر، علّت اساسی نرفتن او به كربلا باشد. به خاطر همین اختلاف دیدگاه بود كه عبدالله بن جعفر سعی و تلاش وافری از خود نشان داد تا امام حسین علیه السلام را از رفتن به كوفه منصرف كند. او حتی از مدینه به مكه آمد تا امام حسین علیه السلام را از رفتن باز دارد. اما امام حسین علیه السلام كه هدفی والا و مقدس در سر داشت، به درخواست عبدالله بن جعفر جواب منفی داد. عبدالله از حسین علیه السلام می خواهد كه از حركت به عراق منصرف شود. و چون حسین علیه السلام را مصمم به حركت می بیند پسران خود را همراه امام می فرستد و دل او پیوسته با حسین است.» [۷]

در همین رابطه «سید محسن امین عاملی» می نویسد: «عبدالله بن جعفر ضمن اینكه با اصل قیام موافق بود ولی درباره روش مبارزه نظر دیگری داشت و از عاقبت آن كه به قتل حسین علیه السلام و یاران او منتهی می شد، بیمناك بود. بدین جهت عبدالله بن جعفر روش موعظه گری را پیش گرفت و دو نامه یكی را به فرزندان خود ـ عون و محمد ـ داد تا در مكه به دست حسین علیه السلام برسانند و نامه دیگری را كه از «عمرو بن سعید» فرماندار مكه می خواهد آن را برای حسین علیه السلام بنویسد، سعی می كند آن حضرت را از سفر عراق منصرف كند، تا خطر قتل حسین علیه السلام و عوارض آن پیش نیاید». [۸]

البته این نكته را نباید فراموش كرد كه اگر امام حسین علیه السلام قیام و همراهی را برای عبدالله واجب كرده بود، قطعاً او یكی از همراهان امام حسین علیه السلام بود.

«محمد جواد مغنیه» می نویسد: «آنچه ما بدان اعتقاد داریم این است كه عبدالله بن جعفر پس از شهادت عموی خود امام علی علیه السلام شدیداً مطیع امام حسن و امام حسین علیهما السلام بود. و هیچ گاه آشكار و پنهان مخالف دستور آنان عمل نمی كرد… شاید علت نرفتن او به كربلا، اولاً: این بوده كه امام علیه السلام قیام را بر وی واجب نكرده بلكه اختیار قیام را به عهده خود عبدالله گذاشته است. ثانیا: شاید عبدالله تشخیص می داد ماندن او در مدینه از جهات مختلفی كه برای ما روشن نیست به صلاح و مصلحت نزدیك تر است. ولی در عین حال اگر حسین علیه السلام قیام و خارج شدن وی را واجب می كرد او زود تر از دیگران دستور امام حسین علیه السلام را به مرحله عمل در می آورد». [۹]

نتیجه گیری: اختلاف دیدگاه عبدالله بن جعفر با امام حسین علیه السلام علت اساسی نرفتن او به كربلا بود. هر چند اگر امام حسین علیه السلام رفتن را برای او واجب می كرد، او در این قیام شركت می كرد.

پی نوشت:
۱) عایشه بنت الشاطی، بانوی كربلا، ترجمه صدر، سید رضا، تهران: كانون نشر پژوهشهای اسلامی، صفحه ۵۸٫
۲) فیض الاسلام، شرح حال زینب، تهران: سرای امید، صفحه ۵۶٫
۳) دكتر ایتی، ابراهیم، بررسی تاریخ عاشورا، تهران: كتابخانه صدوق، سال ۱۳۴۷، صفحه ۹۷٫
۴) دكتر قائمی، علی، حضرت زینب كبری، چاپ سوم، تهران: انتشارات امیری، سال ۱۳۷۵، صفحه ۴۶ – ۴۵٫
۵) عایشه بنت الشاطی، پیشین، صفحه ۵۹٫
۶) عایشه بنت الشاطی، بطله كربلا، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران: نشریات كتابفروشی حافظ، ۱۳۳۲، صفحه ۶۴٫
۷) همان، صفحه ۶۹٫
۸) سید محسن امین عاملی، لوائج الاشجان، بیروت، دارالامیر، ۱۹۹۶، صفحه ۷۴ – ۷۱٫
۹) مغنیه، محمد جواد، بانوی شجاع زینب كبری، ترجمه: صادقی اردستانی، احمد، تهران: نشر خزر، صفحه ۷۲ – ۷۱، در مقدمه همین مطلب آمده است: گروهی از طرف عبدالله عذرهای خیالی و بی اساس می آورند و بعضی هم می گویند وقتی حسین علیه السلام خارج می شد عبدالله نابینا بود. ولی آنچه ما بدان اعتقاد داریم اینست كه…». همان، صفحه ۷۱٫


برچسب ها : , ,
دسته بندی : پرسش و پاسخ امام حسین (ع)

دیدگاه بسته شده است.