×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» پرسش و پاسخ امام حسین (ع) » تعداد ياران امام حسین علیه السلام در صحنه نبرد عاشورا

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۲۵ - ۱۳:۴۰

 27 بازدید

تعداد ياران امام حسین علیه السلام در صحنه نبرد عاشورا

آيا در شب عاشورا كسى از ياران امام علیه السلام او را ترك كرد؟ اصلاً تعداد ياران امام علیه السلام در صحنه نبرد عاشورا چند نفر بودند؟

تعداد ياران امام حسین علیه السلام در صحنه نبرد عاشورا

پرسش. آيا در شب عاشورا كسى از ياران امام علیه السلام او را ترك كرد؟ اصلاً تعداد ياران امام علیه السلام در صحنه نبرد عاشورا چند نفر بودند؟

اين سؤال دو بخش دارد كه بايد جداگانه به آنها پرداخت.

بخش يكم. وفادارى ياران

منابع تاريخى هنگام ذكر وقايع شب عاشورا، اين نكته را متذكر شده اند كه هنگام درخواست امام علیه السلام از اصحاب و خويشان خود مبنى بر ترك او و واگذاشتنش در مقابل دشمن، آنان بالاتفاق با سخنان حماسى و شورانگيز خويش مراتب جانفشانى خود در ركاب امام علیه السلام را يادآور شده و هيچ كدام حاضر به ترك او نشدند. در اينجا بود كه امام علیه السلام جمله معروف خود را فرمود: «…فانى لا اعلم اصحابا اولى و لا خيرا من اصحابى و لااهل بيت ابرّ و لا اوصل من اهل بيتى؛ من يارانى برتر و بهتر از ياران خود نمى شناسم و همين طور خاندانى را نيكوكارتر و مفيدتر به صله رحم از خاندان خود نمى دانم». [۱]

از سوى ديگر در همين منابع از پراكنده شدن تعداد زيادى از ياران امام علیه السلام در منزل زَباله و هنگام شنيدن خبر شهادت برادر رضاعى آن حضرت (عبدالله بن يقطر) خبر مى دهند! پس از شنيدن خبرهاى نااميدكننده، امام حسين علیه السلام طى نوشته اى ضمن اعلان خبر شهادت مسلم، هانى و عبدالله چنين فرموده بود: «…و قد خذلتنا شيعتنا فمن احبّ منكم الانصراف فلينصرف ليس عليه منا ذمام؛ شيعيان ما، خوارمان كردند! پس هر كس كه دوست دارد، ما را ترك كند، چنين كند كه ما بيعت خود را از شما برداشتيم». [۲]

در اين هنگام بود كه گروه گروه سپاهيان آن حضرت علیه السلام جدا شدند و در پايان تعداد اندكى با سيدالشهدا علیه السلام ماندند كه اين تعداد عمدتا همان هايى بودند كه از مدينه با آن حضرت حركت كرده بودند!

كسانى كه امام علیه السلام را ترك كردند، اعرابى بودند كه به خيال آنكه امام علیه السلام به شهرى آرام و آماده اطاعت مى رود و در آنجا حكومت خود را به راه مى اندازد، به دنبال آن حضرت به راه افتاده بودند. [۳] البته چنين جدايى طبيعى مى نمود.

در منابع معتبر از اين منزل به بعد، سخنى از ترك ياران نيست؛ اما در نوشته هاى متأخّر، گزارشى از كتابى غيرمعتبر و مجهول به نام نورالعيون نقل شده كه در آن از قول جناب سكينه دختر امام حسين سلام الله علیها سخن از ترك دسته جمعى سپاه به صورت دسته هاى ده تايى و بيست تايى به ميان آمده است كه در پايان نفرين سكينه را به دنبال دارد! [۴]

اين روايت ضعيف و متأخّر نمى تواند در برابر آن همه گزارش هاى معتبر با ذكر سلسله اسناد مقاومت نمايد؛ به ويژه آنكه اين گزارش جعلى با سخنان اصحاب و خاندان امام علیه السلام در شب عاشورا و نيز عبارت مشهور آن حضرت در مدح آنان تنافى دارد.

بخش دوّم. تعداد ياران

منابع مختلف تعداد ياران امام علیه السلام در روز عاشورا متفاوت ذكر كرده اند. [۵] برخى مانند طبرى اين تعداد را نزديك صد نفر دانسته اند كه در ميان آنها پنج نفر از فرزندان امام على علیه السلام، شانزده نفر از بنى هاشم و تعدادى ديگر از قبايل مختلف ديده مى شود. [۶]

برخى مانند ابن شهر آشوب اين تعداد را ۸۲ نفر ذكر كرده اند. [۷]

ابن نما از بزرگان شيعه در قرن ششم و هفتم، اصحاب امام علیه السلام را صد پياده و ۴۵ سواره مى داند. [۸] همين تعداد از سوى سبط ابن جوزى نيز مورد تأييد قرار گرفته است. [۹] روايتى از امام باقر علیه السلام نيز – كه در جوامع روايى شيعه نقل شده – اين قول را تأييد مى كند. [۱۰]

عجيب تر از همه قول مسعودى است كه تا هنگام نزول امام علیه السلام در كربلا، تعداد ياران آن حضرت علیه السلام را پانصد سواره و صد پياده ذكر مى كند. [۱۱]

اما قول مشهور – كه هم اكنون نيز داراى شهرت است – آن است كه تعداد ياران امام علیه السلام در كربلا ۷۲ نفر بودند كه به ۳۲ سواره و چهل پياده تقسيم مى شدند. [۱۲] [۱۳]

پی نوشت:
۱) وقعة الطف، ص ۱۹۷ و نيز ر. ك: طبقات ابن سعد، ج ۵، ص ۹۹؛ تاريخ طبرى، ج ۵، ص ۴۱۸؛ شيخ  مفيد، الارشاد، ص ۴۴۲٫
۲) وقعة الطف، ص ۱۶۶٫
۳) همان.
۴) اكسيرالعبادات فى اسرار الشهادات، ج ۲، ص ۱۸۲٫
۵) از اينجا تا پايان اين پرسش، همه منابع را به نقل از كتاب «تاريخ امام حسين علیه السلام » ج ۳، ص ۲۴۲-۲۵۰ نقل مى كنيم. اين كتاب عظيم كه تاكنون پنج جلد آن توسط انتشارات آموزش و پرورش به چاپ رسيده است، حاوى عبارات كتب عاشورانگارى از آغاز تا دوره معاصر درباره وقايع مختلف مربوط به امام علیه السلام است.
۶) تاريخ طبرى، ج ۵، ص ۳۹۳٫
۷) المناقب، ج ۴، ص ۹۸٫
۸) مثيرالاحزان، ص ۲۷ و ۲۸٫
۹) تذكرة الخواص، ص ۱۴۳٫
۱۰) بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴٫
۱۱) مروج الذهب، ج ۳، ص ۷۰٫
۱۲) انساب الاشراف، ج ۳، ص ۱۸۷؛ دينورى، الاخبار الطوال، ص ۲۵۴؛ ابن اعثم، الفتوح، ج ۵، ص ۱۸۳؛ بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴؛ فتّال نيشابورى، روضة الواعظين، ص ۱۵۸ و…
۱۳) براى آگاهى از نام هاى شهدا ر.ك:
۱- بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۲۶۹-۲۷۴ زيارت ناحيه مقدسه كه در آن اسامى تك تك شهدا آمده و بر آنها درود فرستاده شده است.
۲- سماوى، شيخ محمد، ابصارالحسين فى انصار الحسين علیه السلام، كه در آن نام ۱۱۳ تن از ياران امام حسين علیه السلام و شرح حال آنها ذكر شده است.
۳- فضيل بن زبير، و تسمية من قتل مع الحسين علیه السلام من اهله و اولاده و شيعته، كه در مجلّه «تراثنا» شماره ۲، سال ۱۴۰۶ ق چاپ شده است.

منبع: پرسمان   http://porsemani.ir


برچسب ها : , , , , , , ,
دسته بندی : پرسش و پاسخ امام حسین (ع)

دیدگاه بسته شده است.