×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» پرسش و پاسخ امام حسین (ع) » احکام شرعی عزاداری

تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۳/۱۲ - ۱۴:۵۹

 93 بازدید

احکام شرعی عزاداری

مراسم شبيه​خوانى - مراسم عقد و عروسى در ماه محرم - نذر در روز عاشورا - نماز جماعت اول وقت مهم​تر است يا ادامه عزادارى امام​حسين - صداى قرائت قرآن و مراسم عزادارى بسيار بلند - مرثيه خوانى و يا مداحى زنان - بالا و پايين پريدن در هنگام سينه​زنى - برهنه شدن در هنگام عزادارى - استفاده از زنجيرهاى داراى تيغ - زنجيرزدن به بدن - قمه​زنى - استفاده از طبل و سنج

احکام شرعی عزاداری

پرسش. در حسينيه​ها و مساجد بيشتر مناطق به خصوص روستاها مراسم شبيه​خوانى به اعتبار اينكه از سنت​هاى قديمى است برگزار مى​شود كه گاهى اثر مثبتى در نفوس مردم دارد، اين مراسم چه حكمى دارد؟

همه مراجع: اگر مراسم شبيه​خوانى مشتمل بر امور دروغ و باطل نباشد و با توجه به مقتضيات زمان باعث وهن مذهب حق هم نشود، اشكال ندارد؛ ولى در عين حال بهتر است به جاى آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذكر مصايب حسينى و مرثيه​خوانى برپا شود. [۱]

آيت اللّه صافى: اگر مراسم تعزيه و شبيه خوانى مشتمل بر محرمات نباشد، اشكال ندارد. [۲]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، و مكاسب محرمه، س ۷۰؛ خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۴۴۰؛ مكارم، استفتاءات، ج ۱، س ۵۷۲ و ۵۷۳؛ فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۲۱۶۶ و ۲۱۷۰؛ نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۵۹۶؛ تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ و ۲۰۱۴٫

۲) صافى، جامع الاحكام، ج ۲، س ۱۵۹۹٫

 

* * * * * *

 

پرسش. استفاده از عَلَم در مراسم عزادارى سيدالشهدا علیه​السلام يا قرار دادن آن در مجلس عزا و يا حمل آن در دسته عزادارى چه حكمى دارد؟

آيات عظام امام، تبريزى، فاضل، مكارم و سيستانى: اشكال ندارد. [۱]

آيت اللّه خامنه​اى: فى نفسه اشكال ندارد، ولى نبايد اين امور جزء دين شمرده شود. [۲]

آيت اللّه صافى: حمل عَلَم بعيد نيست از تعظيم شعائر محسوب شود و بى​اشكال باشد. [۳]

آيت اللّه نورى: استفاده از آن در حد متعارف اشكال ندارد. [۴]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، مكاسب محرمه، س ۷۲؛ تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۲۱۷۴؛ مكارم، استفتاءات، ج ۱ س ۵۷۹؛ سيستانى، سايت، شعائر دينى، س ۶٫

۲) خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۴۴۴٫

۳) صافى، جامع​الاحكام، ج ۲، س ۱۵۹۵٫

۴) نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۵۹۸ و ۶۰۴٫

 

* * * * * *

 

پرسش. استفاده از آلات لهو و موسيقى در مراسم عزادارى چه حكمى دارد؟

همه مراجع (به جز بهجت و صافى): اگر از آلاتى است كه به لهو و حرام اختصاص دارد. نواختن آن (در هر حال) جايز نيست ولى اگر از آلات مشترك باشد استفاده از آن به منظور مشروع اشكال ندارد. تفاوتى بين مراسم عزادارى و جشن در حكم موسيقى نيست. [۱]

آيات عظام بهجت و صافى: به طور كلى نواختن با آلات موسيقى (آلات لهو) در هر حال حرام است. تفاوتى بين مراسم عزادارى و جشن در حكم موسيقى نيست. [۲]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، مكاسب محرم س۳۰؛ خامنه​اى، اجوبة س۱۱۶۴؛ فاضل، جامع​المسائل،ج  ۱، س۹۹۲؛ مكارم، استفتاءات، ج ۱ س ۵۲۴ و ۵۲۵ و ج ۲، س ۷۰۷ و ۷۱۰؛ تبريزى، استفتاءات، س  ۱۰۵۴ و ۱۰۶۵ و صراط النجاة، ج ۱، س ۱۰۰۵، دفتر: سيستانى، وحيد و نورى.

۲) بهجت، توضيح المسائل، متفرقه م ۲۰ ؛ صافى، جامع​المكارم، ج ۱ س ۱۰۰۳ و ۱۰۱۵ و ۱۰۱۸٫

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا نواختن شيپور، نى و فلوت در تعزيه اشكال دارد؟

آيات عظام امام، خامنه​اى و فاضل: نواختن آلات موسيقى به صورت «مطرب» و «لهوى» و مناسب مجالس گناه و خوش​گذرانى، حرام است. [۱]

آيات عظام بهجت و صافى: آرى، در هر حال اشكال دارد. [۲]

آيات عظام تبريزى، سيستانى، مكارم، نورى و وحيد: نواختن آلات موسيقى به صورت «لهوى» و مناسب مجالس گناه و خوش​گذرانى، حرام است. [۳]

تبصره. بنابر نظر مراجع (به جز صافى و بهجت) تفاوتى ميان مراسم جشن و عزادارى نيست؛ لذا اگر نواختن به صورت لهوى باشد حرام است، اما اگر به صورت غيرلهوى باشد اشكال ندارد.

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، مكاسب محرمه، س ۴۵؛ خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۱۶۱؛ فاضل، جامع​المسائل، ج ۱، س ۹۸۸ و ۲۱۷۶٫

۲) صافى، توضيح المسائل، م ۲۸۳۳ و دفتر: بهجت.

۳) مكارم، استفتاءات، ج ۱، س ۵۱۶ و ۵۲۱؛ نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۵۷۱؛ تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۱۹؛ سيستانى sistani. org، موسيقى، س ۲۴؛ دفتر: وحيد.

 

* * * * * *

 

پرسش. استفاده از طبل و سنج در مراسم عزادارى و غير آن چه حكمى دارد؟

همه مراجع (به جز صافى و بهجت): اگر به نحو متعارف و غيرلهوى نواخته شود، اشكال ندارد. [۱]

آيات عظام بهجت و صافى: استفاده از آن اشكال دارد. [۲]

تبصره: هر چند در كلام برخى از مراجع جواز استفاده از ابزارهاى ياد شده مقيد به «غيرلهوى» نشده، ولى ترديدى نيست كه عبارت مطلق، منظورشان نيست و با استفاده از مسائل ديگر، قيد به «غيرلهوى» به دست مى​آيد.

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، مكاسب محرمه، س ۲۷ و ۳۶؛ خامنه​اى، اجوبة استفتاءات، س ۱۴۴۱؛ مكارم،استفتاءات، ج ۱، س ۵۱۶؛ نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۶۰۴ و ۵۹۶ و ج ۱، س ۴۴۸؛ تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۹ و صراط النجاة، ج ۶، س ۱۴۷۷؛ فاضل، جامع​المسائل، ج ۱، س ۲۱۷۴٫

۲) صافى، جامع​الاحكام، ج ۱، س ۱۶۰۲ و توضيح​المسائل، م ۲۸۳۳؛ دفتر: بهجت.

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا قمه​زنى جايز است؟

آيات عظام امام، خامنه​اى و فاضل: با توجه به اينكه قمه​زدن در زمان حاضر، به علت عدم قابليت پذيرش و نداشتن هيچ گونه توجيه قابل فهم، باعث وهن و بدنام شدن مذهب مى​شود، بايد از آن خوددارى گردد. [۱]

آيت اللّه تبريزى: عزادارى خامس آل عبا از مهم​ترين شعائر دينى و رمز بقاى تشيع مى​باشد؛ ولى بر عزاداران عزيز لازم است از كارهايى كه موجب وهن مذهب و سوء استفاده دشمنان اسلام و اهل بيت علیهم​​السلام مى​شود، اجتناب كنند. [۲]

آيت اللّه صافى: اگر ضرر قابل توجهى براى بدن نداشته باشد. در عزاى سيدالشهدا علیه​السلاممانعى ندارد. [۳]

آيت اللّه مكارم: عزادارى خامس آل عبا از مهم​ترين شعائر دينى و رمز بقاى تشيع  مى​باشد؛ ولى بر عزاداران عزيز لازم است از كارهايى كه موجب وهن مذهب مى​گردد و يا آسيبى به بدن آنها وارد مى​كند، خوددارى كنند. [۴]

آيت اللّه نورى: قمه​زنى اشكال دارد. [۵]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۳، سؤالات متفرقه، س ۳۷؛ خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۴۶۱؛ فاضل، جامع​المسائل، ج، س ۲۱۷۳٫ ۱

۲) تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۳ و ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴٫

۳) دفتر: صافى.

۴) مكارم، makaremshirazi.org، قمه زنى.

۵) نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۵۹۷٫

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا قمه​زنى به طور مخفى جايز است؟ چنانچه در اين مورد نذرى وجود داشته باشد، وظيفه چيست؟

آيت اللّه خامنه​اى: قمه​زنى علاوه بر اينكه از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمى​شود و سابقه​اى در عصر ائمه علیهم​​السلام و زمان​هاى بعد از آن ندارد و تأييدى هم به شكل خاص يا عام از معصوم علیه​السلام در مورد آن نرسيده است در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مى​شود بنابراين در هيچ حالتى جايز نيست و چنانچه در اين مورد نذرى وجود داشته باشد، نذر واجد شرايط صحّت و انعقاد نيست. [۱]

پی نوشت:

۱) خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۴۶۱٫

 

* * * * * *

 

پرسش. زنجيرزدن به بدن – همان​گونه كه برخى از مسلمانان انجام مى​دهند – چه حكمى دارد؟

آيت اللّه خامنه​اى: اگر به نحو متعارف و به گونه​اى باشد كه از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه در عزادارى محسوب شود، اشكال ندارد. [۱]

پی نوشت:

۱) خامنه​اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۱۴۶۳٫

 

* * * * * *

 

پرسش. استفاده از زنجيرهايى كه داراى تيغ هستند، چه حكمى دارد؟

آيات عظام امام، خامنه​اى، تبريزى، مكارم و فاضل: اگر استفاده از زنجيرهاى مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و يا باعث ضرر بدنى قابل توجهى گردد، جايز نيست. [۱]

آيت اللّه صافى: اگر ضرر قابل توجهى براى بدن نداشته باشد. در عزاى سيدالشهدا علیه​السلاماشكال ندارد. [۲]

آيت اللّه نورى: عزادارى براى امام حسين علیه​السلام طبق سنت متعارف و معمول بين شيعيان اشكال ندارد. [۳]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۳، سؤالات س ۳۴ و ۳۷؛ خامنه​اى، اجوبه​الاستفتاءات، س ۱۴۴۱؛ تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۳ و ۲۰۱۲؛ مكارم، استفتاءات، ج ۱، س ۵۷۴ و ج ۲ و makaremshirazi. org، قمه​زنى؛ فاضل، جامع​المسائل، ج ۱، س ۲۱۶۲ و ۲۱۶۶ و ۲۱۷۳٫

۲) صافى، جامع​الاحكام، ج ۲، س ۱۵۹۴٫

۳) نورى، استفتاءات، ج ۱، س ۱۰۶۳ و ج ۲، س ۶۰۱٫

 

* * * * * *

 

پرسش. برهنه شدن در هنگام عزادارى چه حكمى دارد؟

نظر اكثر مراجع: اشكال ندارد، مگر اينكه موجب مفسده شود.

آيت اللّه مكارم: بنابراحتياط واجب جايز نيست. [۱]

پی نوشت:

۱) مكارم، makaremshirazi.org.

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا جايز است در مراسم عزادارى امام حسين علیه​السلام مردان با حضور زنان لخت شده و عزادارى كنند؟

آيات عظام امام و فاضل: اگر باعث مفسده نباشد، اشكال ندارد و بر زنان واجب  است از نگاه كردن به بدن نامحرم اجتناب كنند. [۱]

آيت اللّه بهجت: بنابراحتياط واجب بايد بدن خود را از نامحرم بپوشاند. [۲]

آيت اللّه تبريزى: اشكال ندارد. [۳]

آيت اللّه صافى: اگر در معرض ديد زنان نامحرم نباشد، اشكال ندارد. [۴]

آيت اللّه مكارم: احتياط واجب آن است كه مردان از اين كار خوددارى كنند. [۵]

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۳، سؤالات متفرقه، س ۴۶؛ فاضل، جامع​المسائل، ج ۱، س ۲۱۶۳ و ۲۱۶۵٫

۲) بهجت، توضيح​المسائل، م ۱۹۳۷٫

۳) تبريزى، استفتاءات، س ۲۰۰۴ و tabrizi.org، لخت شدن عزاداران.

۴) صافى، جامع​الاحكام، ج ۲، س ۱۵۹۷٫

۵) مكارم، استفتاءات، ج ۲، س ۷۶۵٫

 

* * * * * *

 

پرسش. بالا و پايين پريدن در هنگام سينه​زنى (هروله) چه حكمى دارد؟

آيت اللّه خامنه​اى: شايسته است مؤمنان از هر كارى كه مناسب با مجالس عزادارى حضرت سيدالشهدا علیه​السلام نمى​باشد، خوددارى كنند و حركات مذكور هم اگر موجب وهن مراسم عزادارى نشود، اشكال ندارد. [۱]

۱) استفتا از دفتر مقام معظم رهبرى.

 

* * * * * *

 

پرسش. در برخى موارد مرثيه خوانى و يا مداحى زنان در مجلس خودشان، به گونه​اى است كه صداى آنان با بلندگو به گوش مردان رهگذر مى​رسد، آيا اين عمل جايز است؟

همه مراجع (به جز مكارم): اگر صداى آنان در معرض ريبه، تلذّذ و تهييج  شهوت باشد، جايز نيست. [۱]

آيت اللّه مكارم: خير، جايز نيست. [۲]

پی نوشت:

۱) فاضل، جامع المسائل، ج۱ س۲۱۸۲ ؛ صافى، جامع الاحكام، ج۲، س۱۶۸۱؛ خامنه​اى، اجوبه​الاستفتاءات، س ۱۱۴۵؛ نورى، استفتاءات، ج۲، س۵۴۵؛ امام، استفتاءات، ج۳، احكام نظر، ۵۷ و ۶۵؛ تبريزى، استفتاءات، س ۱۰۵۸ ؛ دفتر: وحيد، بهجت، سيستانى.

۲) مكارم، استفتاءات، ج۲، س۷۶۴ و ج۱، س ۷۸۵ و دفتر.

 

* * * * * *

 

پرسش. اگر بعضى از واجبات به سبب شركت شخص در مجالس عزادارى از او فوت شود (مثلاً نماز صبح قضا شود) آيا بهتر است بعد از اين در اين مجالس شركت نكند يا اينكه عدم شركت او باعث دورى از اهل​بيت علیهم​​السلام مى​شود؟

همه مراجع: بديهى است كه نمازِ واجب، مقدم بر فضيلت شركت در مجالس عزادارى اهل​بيت علیهم​​السلام است و ترك نماز و فوت شدن آن به بهانه شركت در عزادارى امام حسين علیه​السلام جايز نيست؛ ولى شركت در عزادارى به گونه​اى كه مزاحم نماز نباشد ممكن و از مستحبات مؤكّد است.

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا نماز جماعت اول وقت مهم​تر است يا ادامه عزادارى امام​حسين علیه​السلام؟

همه مراجع: نماز جماعت مقدم است؛ همان طورى كه امام حسين علیه​السلام در روز عاشورا هنگام ظهر نماز را اقامه كردند. از اين رو بايد پيروان اهل بيت در همه حالات سعى كنند تا آنجا كه ممكن است، نمازها را اول وقت و به جماعت بخوانند؛ چون هدف عمده از مجاهدت​ها و زحمات و حتى شهادت ائمه معصومين علیهم​​السلام و فرزندان و اصحاب آنان، اقامه دين بوده كه در رأس آنها بعد از معرفت خدا، نماز است. [۱]

پی نوشت:

۱) فاضل، جامع​المسائل، ج ۱ س ۲۱۷۶ و ۲۱۷۷؛ نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۵۹۹؛ دفتر: همه مراجع.

 

* * * * * *

 

پرسش. از ساختمان مسجد و حسينيه صداى قرائت قرآن و مراسم عزادارى بسيار بلند پخش مى​شود، به طورى كه اين امر منجر به سلب آسايش همسايگان مى​شود! ولى مسئولان و سخنرانان حسينيه، اصرار به ادامه آن دارند؛ تكليف در اين زمينه چيست؟

همه مراجع: اگر چه اقامه مراسم و شعائر دينى در زمان​هاى مناسب، از بهترين كارها و جزو مستحبات مذكور است؛ ولى واجب است برگزار كنندگان مراسم و عزاداران تا حد امكان از اذيت و ايجاد مزاحمت براى همسايگان بپرهيزند (هر چند با كم كردن صداى بلندگو باشد). [۱]

پی نوشت:

۱) خامنه​اى، اجوبه​الاستفتاءات، س ۱۴۴۷؛ دفتر: همه مراجع.

 

* * * * * *

 

پرسش. كسى كه نذر كرده در روز عاشورا، به مردم حليم بدهد، آيا مى​تواند به جاى آن خوراكى ديگرى بدهد؟ يا حليم را در روزهاى ديگر ماه محرم به مصرف برساند؟

همه مراجع: اگر نذر طبق صيغه معتبر شرعى بوده، بايد به همان صورتى كه نذر كرده عمل كند و اگر صيغه نداشته، اختيار با او است. (۱)

پی نوشت:

۱) امام، استفتاءات، ج ۲، نذر، س ۲۰ و ۲۶؛ بهجت، توضيح​المسائل، م ۲۱۳۵؛ مكارم، استفتاءات، ج ۲، س ۱۲۵۵ و ج ۱، س ۱۰۱۳؛ فاضل، جامع​المسائل، ج ۱، س ۸۳۲۶؛ نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۷۲۵؛ تبريزى، استفتاءات، س ۱۷۳۴؛ دفتر: خامنه​اى، وحيد و صافى.

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا در ماه محرم اعمالى مثل بندانداختن و رنگ كردن موها و آرايش زن اشكالى دارد؟

همه مراجع: اگر توأم با معصيت و يا هتك حرمت ايام عزادارى حضرت سيدالشهدا علیه​السلام نباشد، اشكال ندارد؛ ولى سزاوار است كه مسلمانان غيرتمند، سعى كنند اين​گونه مراسم را در ماه​هاى ديگر وايام متناسب با خود برگزار كنند؛ چرا كه امام صادق علیه​السلام مى​فرمايد: خداوند شيعيان ما را رحمت كند كه در شادى ما شاد و در ايام حزن مامحزون هستند و مسلم است كه ايام محرم، ايام حزن پيشوايان دينى ما است.

 

* * * * * *

 

پرسش. آيا مراسم عقد و عروسى در ماه محرم حرام است؟

همه مراجع: برگزارى اين نوع مراسم، اگر توام با معصيت و يا هتك حرمت حضرت سيدالشهد علیه​السلام نباشد، اشكال ندارد؛ ولى در آن هيچ نوع بركتى نيست و سزاوار است كه مسلمانان غيرتمند سعى كنند اين​گونه مراسم را در ماه​هاى ديگر و ايام متناسب با خود برگزار كنند.

منبع: پرسمان   http://porsemani.ir

 


برچسب ها : , , , , , , , , , , , , ,
دسته بندی : پرسش و پاسخ امام حسین (ع)

دیدگاه بسته شده است.