×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» وقف در قرآن » آیات انفاق – سوره رعد، آیه ۲۲

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۸ - ۱۷:۱۴

 59 بازدید

آیات انفاق – سوره رعد، آیه ۲۲

وَالَّذِینَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِیَةً وَیَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ أُولَـئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ و آنها که بخاطر ذات (پاک) پروردگارشان شکیبایی می‌کنند؛ و نماز را برپا می‌دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، در پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند؛ و با حسنات، سیئات را از میان می‌برند؛ پایان […]

آیات انفاق – سوره رعد، آیه ۲۲

وَالَّذِینَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِیَةً وَیَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ أُولَـئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ

و آنها که بخاطر ذات (پاک) پروردگارشان شکیبایی می‌کنند؛ و نماز را برپا می‌دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، در پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند؛ و با حسنات، سیئات را از میان می‌برند؛ پایان نیک سرای دیگر، از آن آنهاست…

* * * * * * * *

تفسیر نمونه

(آیه مورد بحث در ضمن آیاتی است که به ترسیم و تجسمى از جزئیات برنامه‌هاى سازنده طرفداران حق می‌پردازد.)

«پنجمین» برنامه آنها استقامت است، در برابر تمام مشكلاتى كه در مسیر اطاعت و ترك گناه و جهاد با دشمن و مبارزه با ظلم و فساد وجود دارد آن هم صبر و استقامتى براى جلب خشنودى پروردگار …

«ششمین» برنامه آنها این است كه «آنها نماز را بر پا مى‌دارند» (وَ أَقامُوا الصَّلاةَ)

و به دنبال آن «هفتمین» برنامه حق‌جویان را با این عبارت بیان مى‌كند «آنها كسانى هستند كه از آنچه به آنان روزى داده‌ایم در پنهان و آشكار انفاق مى‌كنند» (وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِیَةً).

تنها در این آیه نیست كه مساله انفاق یا زكات، به دنبال نماز قرار مى‌گیرد، در بسیارى از آیات قرآن این ترادف به چشم مى‌خورد، چرا كه یكى پیوند انسان را با «خدا» و دیگرى پیوند او را با «خلق» محكم مى‌كند.

در اینجا توجه به جمله «مِمَّا رَزَقْناهُمْ» كه هر گونه موهبتى را اعم از مال، علم، قدرت، موقعیت و نفوذ اجتماعى و غیر آن را شامل مى‌شود لازم است، چرا كه انفاق نباید یك بعدى باشد بلكه در تمام ابعاد و همه مواهب انجام گیرد.

تعبیر به «سِرًّا وَ عَلانِیَةً» (پنهان و آشكار) اشاره دیگرى به این واقعیت است كه آنها در انفاق‌هاى خود به كیفیت‌هاى آن نیز نظر دارند، چرا كه گاهى اگر انفاق پنهانى صورت گیرد بسیار مؤثرتر است، و این در مواردى است كه حفظ حیثیت طرف چنین ایجاب مى‌كند و یا نسبت به انفاق كننده كه مصون از ریا و نشان دادن عمل بدیگران باشد و گاه اگر آشكار انجام گیرد اثرش وسیع‌تر و بیشتر خواهد بود، و این در مواردى است كه باعث تشویق دیگران به این كار خیر و تاسى و اقتدا به او شود و یك عمل خیر او سبب ده‌ها یا صدها یا هزاران كار خیر مشابه گردد.

و از اینجا روشن مى‌شود كه قرآن در انجام یك عمل مثبت آن چنان باریك بین است كه تنها به اصل كار توجه نمى‌كند، بلكه تاكید دارد كه هم اصل عمل خیر باشد و هم كیفیت انجام آن (در مواردى كه یك كار ممكن است با كیفیات مختلفى انجام گیرد).

بالآخره «هشتمین» و آخرین برنامه آنها این است كه «آنها بوسیله «حسنات»، «سیئات» خود را از میان مى‌برند» (وَ یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ).

و در پایان آیه پس از ذكر برنامه‌هاى مختلف گذشته، اشاره به عاقبت كار «اولوا الالباب» و اندیشمندان و طرفداران حق و عاملان به این برنامه‌ها كرده مى‌فرماید:

«عاقبت نیك سراى دیگر از آن آنهاست» (أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ)

* * * * * * * *

تفسیر نور

نكته‌ها:

«صبر»، فقط به معناى تحمّل مشكلات نیست، بلكه شامل پایدارى در عبادت، مقابله با معصیت، بردبارى در مصیبت، تسلیم در اطاعت و عدم غرور و مستى در نعمت نیز مى‌شود.

«وَجْهِ رَبِّهِمْ» به معناى جلب توجّه، عنایت و رضایت پروردگار است.

اقامه نماز یكى از مصادیق پیمان‌هاى الهى «عهد الله» است، كه در آیات سابق آمد، چنان كه در روایت نیز آمده است «الصلاة عهد الله».

صبر و صلوة پیوند با خالق، انفاق و حسنه، ارتباط با مردم است.

انفاق داراى درجاتى است:

گام اوّل: بخشش از فضل و داده‌هاى الهى. «أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ» [بقره، ۲۵۴]

گام دوّم: بخشش از دسترنج و كسب حلال. «أَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما كَسَبْتُمْ» [بقره، ۲۶۷]

گام سوّم: بخشش از آنچه دوست دارند. «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» [آل عمران، ۹۲]

گام چهارم: ایثار. «وَ یُؤْثِرُونَ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ» [حشر، ۹]

به فرموده‌ى المیزان، كلمه «عُقْبَى الدَّارِ» به معناى عاقبت به خیرى در دنیاست ولى مى‌توان گفت كه شامل هر دو سرا «دنیا و آخرت» مى‌شود.

معناى اینكه بدى را با خوبى برطرف كنیم، این است كه اگر از مومنان كسى كار ناشایستى در رابطه با ما انجام داد اغماض كنیم، نه اینكه با افراد ظالم و مفسد چنین رفتارى داشته باشیم. زیرا در مورد آنها باید مقابله به مثل نمود. به هر صورت اگر چه اسلام دین اخلاق و عاطفه و بخشش است ولى در جاى خود «لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ» [نور، ۲] نیز دارد.

اسلام مكتب جامع و اولوا الالباب افراد كاملى هستند. وجود جملاتى همچون: «یُوفُونَ»، «یَصِلُونَ»، «یَخْشَوْنَ»، «یَخافُونَ»، «صَبَرُوا»، «أَقامُوا»، «أَنْفَقُوا» و «یَدْرَؤُنَ» نشانه آن است كه انسان‌هاى كامل هم متعهد به پیمان‌هاى خود هستند، هم تمام ارتباطات خود را حفظ مى‌كنند، هم تقواى والایى دارند و هم بجاى انزوا، در همه‌ى میدان‌ها حاضر و فعّال‌اند.

پیام‌ها

۱- صبر و استقامتى ارزش دارد كه براى خداوند و در راه او باشد. (نه هر تعصب و لجاجت و یكدندگى) «صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ»

۲- نماز باید اقامه شود، نه آنكه فقط خوانده شود. یعنى باید آداب، شرایط، حدود و دستورات آن مراعات شود. «أَقامُوا الصَّلاةَ»

۳- رابطه با خدا بدون كمك به دیگران مقبولیّتى ندارد، گرچه كمك هم تنها كمك مالى نیست. «أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا»

۴- به انفاق خود مغرور نشوید، آنچه مى‌دهید از اوست. «أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ»

۵- وقتى نیّت كار «ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ» یعنى رضایت پروردگار شد، دیگر پنهان و آشكار عمل مهم نیست. «سِرًّا وَ عَلانِیَةً»

۶- حكمت اقتضا مى‌كند كه بعضى از كمك‌ها علنى و بعضى دیگر مخفى باشد. «سِرًّا وَ عَلانِیَةً»

۷- گناه را با توبه، منكر را با معروف، ظلم را با عفو، ناسزا را با سلام، عذاب را با صدقه، جفا را با صله، استبداد را با مشورت و ولایت طاغوت و شیطان را با ولایت حقّ جبران نماییم. «یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ»

۸- خوش عاقبتى در دنیا و آخرت از آنِ صاحبان خرد است. «أُولُوا الْأَلْبابِ … أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ»


برچسب ها : , , ,
دسته بندی : وقف در قرآن

دیدگاه بسته شده است.