×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» وقف در قرآن » آیات انفاق – سوره بقره، آیه ۲۷۴

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰ - ۱۳:۱۴

 37 بازدید

آیات انفاق – سوره بقره، آیه ۲۷۴

الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ آنها که اموال خود را، شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند، مزدشان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آنهاست، و نه غمگین می‌شوند. * * * * * * * * * تفسیر نمونه شأن نزول: […]

آیات انفاق – سوره بقره، آیه ۲۷۴

الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ

آنها که اموال خود را، شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند، مزدشان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آنهاست، و نه غمگین می‌شوند.

* * * * * * * * *

تفسیر نمونه

شأن نزول:

در احادیث بسیارى آمده است كه این آیه درباره على علیه‌السلام نازل شده است زیرا آن حضرت چهار درهم داشت، درهمى را در شب و درهمى را در روز و درهمى را آشكارا و درهمى را در نهان انفاق كرد و این آیه نازل شد. [۱]

ولى مى‌دانیم نزول آیه در یك مورد خاص، مفهوم آن را محدود نمى‌كند، و شمول حكم را نسبت به دیگران، نفى نمى‌نماید.

تفسیر:

انفاق به هر شكل و صورت مطلوب است

باز در این آیه سخن از مسأله دیگرى در ارتباط با انفاق در راه خدا است و آن كیفیات مختلف و متنوع انفاق است، مى‌فرماید: «آنها كه اموال خود را در شب و روز، پنهان و آشكار، انفاق مى‌كنند پاداششان نزد پروردگارشان است» (الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ).

ناگفته پیدا است كه انتخاب این روش‌هاى مختلف رعایت شرائط بهتر براى انفاق است، یعنى انفاق‌كنندگان باید در انفاق خود به هنگام شب یا روز، پنهان یا آشكار، جهات اخلاقى و اجتماعى را در نظر بگیرند، آنجا كه انفاق به نیازمندان موجبى براى اظهار ندارد، آن را مخفى سازند تا هم آبروى آنان حفظ شود، و هم خلوص بیشترى در آن باشد، و آنجا كه مصالح دیگرى مانند تعظیم شعائر و تشویق و ترغیب دیگران در كار است، و انفاق جنبه شخصى ندارد، تا هتك احترام كسى شود (مانند انفاق براى جهاد و بناهاى خیر و امثال آن) و با اخلاص نیز منافات ندارد آشكارا انفاق نمایند.

بعید نیست كه مقدم داشتن شب بر روز، و پنهان بر آشكار (در آیه مورد بحث) اشاره به این باشد كه مخفى بودن انفاق بهتر است مگر موجبى براى اظهار باشد، هر چند باید در همه حال و به هر شكل، انفاق فراموش نشود.

مسلما چیزى كه نزد پروردگار است (مخصوصا با تكیه بر صفت ربوبیت كه ناظر به پرورش و تكامل است) چیز كم، یا كم ارزشى نخواهد بود، و تناسب با الطاف و عنایات پروردگار خواهد داشت كه هم بركات دنیا، و هم حسنات آخرت و قرب‌الى‌اللَّه را شامل مى‌شود.

سپس مى‌افزاید: «نه ترسى بر آنها است و نه غمگین مى‌شوند» (وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ).

مى‌دانیم انسان چون براى ادامه و اداره زندگى خویش خود را بى‌نیاز از مال و ثروت نمى‌داند معمولا هنگامى كه آن را از دست مى‌دهد اندوهناك مى‌گردد و براى آینده خود نگران مى‌شود، زیرا نمى‌داند در آینده وضع او چگونه خواهد بود، و همین امر در بسیارى از مواقع مانع انفاق مى‌گردد، مگر آنها كه از یك سو به وعده‌هاى الهى ایمان داشته باشند و از سوى دیگر آثار اجتماعى انفاق را بدانند، چنین افرادى از انفاق در راه خدا خوف و وحشتى از آینده ندارند و به خاطر از دست دادن قسمتى از ثروت خود اندوهگین نمى‌شوند، زیرا مى‌دانند در مقابل چیزى كه از دست داده‌اند به مراتب بیشتر، از فضل پروردگار و از بركات فردى و اجتماعى و اخلاقى آن در این جهان و آن جهان بهره‌مند خواهند شد.

پی‌نوشت:

۱- نور الثقلین، جلد ۱ صفحه ۲۹۰ و ۲۹۱ – نویسنده الدر المنثور آن را از ابن عساكر و طبرانى و ابو حاتم و ابن جریر و جمعى دیگر نقل كرده است. و به گفته بعضى این آیه به اتفاق علماى شیعه و اكثر علماى اهل سنت در شان على بن ابى طالب علیه‌السلام نازل شده است …

از علماى اهل سنت: واحدى، ثعلبى، خوارزمى، سدى، كلبى، زمخشرى، طافى، قشیرى، ماوردى، ابن مغازلى، ابن ابى الحدید و غیر آنها نیز این حدیث نقل شده است.- به تفسیر برهان و تفسیر اثنى عشرى، ذیل آیه مورد بحث مراجعه شود.

* * * * * * * * *

تفسیر نور

نكته‌ها:

این آیه به منزله‌ى جمع‌بندى چهارده آیه گذشته است كه درباره انفاق بحث مى‌كرد. موضوعى كه هیچ موردى در قرآن اینگونه مفصّل بحث نشده است. آثار انفاق بر كسى پوشیده نیست، از جمله: تعدیل ثروت و كم شدن اختلافات طبقاتى، ایجاد محبّت، شكوفایى روح سخاوت و بالاتر از همه قرب به خداوند.

انفاق، علاوه بر انفاق مال و ثروت، شامل انفاقِ علم، آبرو و مقام نیز مى‌شود.

كلمه‌ى انفاق، در لغت به معناى پر كردن گودال و در اصطلاح، به معناى پر كردن و بر طرف نمودن كمبودهاى مالى است.

یادآورى این نكته لازم است كه توجّه اسلام به مسئله انفاق، به معناى گداپرورى و رواج تكدّى‌گرى نیست. زیرا در بسیارى از روایات، از كسانى كه بدون داشتن نیاز، از دیگران درخواست كمك مى‌كنند، مذمّت شده و از سوى دیگر بهترین نوع انفاق، در اختیار قرار دادن ابزار كار به جاى پول دادن، معرفى شده است.

پیام‌ها:

۱- داشتن روحیّه‌ى انفاق و سخاوت مهم است، نه یكى دو بار انفاق آنهم از روى ترحّم. «یُنْفِقُونَ» فعل مضارع بر استمرار دلالت دارد.

۲- تعیین نشدن اجر الهى، نشانه‌ى گستردگى آن است. «أَجْرُهُمْ»

۳- وعده‌هاى الهى، بهترین مشوّق انسان در كارهاى نیك است. «فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ»

۴- آرامش و امنیّت، از بركات انفاق است. «لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ»


برچسب ها : , , ,
دسته بندی : وقف در قرآن

دیدگاه بسته شده است.