×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» وقف در قرآن » آیات انفاق – سوره ابراهیم، آیه ۳۱

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۸ - ۱۷:۰۹

 88 بازدید

آیات انفاق – سوره ابراهیم، آیه ۳۱

قُل لِّعِبَادِیَ الَّذِینَ آمَنُوا یُقِیمُوا الصَّلَاةَ وَیُنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِیَةً مِّن قَبْلِ أَن یَأْتِیَ یَوْمٌ لَّا بَیْعٌ فِیهِ وَلَا خِلَالٌ به بندگان من که ایمان آورده‌اند بگو نماز را برپا دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، پنهان و آشکار، انفاق کنند؛ پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه در آن خرید […]

آیات انفاق – سوره ابراهیم، آیه ۳۱

قُل لِّعِبَادِیَ الَّذِینَ آمَنُوا یُقِیمُوا الصَّلَاةَ وَیُنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِیَةً مِّن قَبْلِ أَن یَأْتِیَ یَوْمٌ لَّا بَیْعٌ فِیهِ وَلَا خِلَالٌ

به بندگان من که ایمان آورده‌اند بگو نماز را برپا دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، پنهان و آشکار، انفاق کنند؛ پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه در آن خرید و فروش است، و نه دوستی! (نه با مال می‌توانند از کیفر خدا رهایی یابند، و نه با پیوندهای مادی)

* * * * * * * *

تفسیر نمونه

۱- پیوندى با خالق و پیوندى با خلق

بار دیگر در این آیات در تنظیم برنامه مؤمنان راستین به مساله «صلاة» (نماز) و «انفاق» برخورد مى‌كنیم كه در نظر ابتدایى ممكن است این سؤال را ایجاد كند كه چگونه از میان آن همه برنامه‌هاى عملى اسلام، انگشت تنها روى این دو نقطه گذارده شده است.

علتش این است كه اسلام ابعاد مختلفى دارد كه مى‌توان آنها را در سه قسمت خلاصه كرد: رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با خلق خدا، و رابطه انسان با خودش كه قسمت سوم در حقیقت نتیجه‌اى است براى قسمت اول، و دوم، و دو برنامه فوق (صلاة و انفاق) هر كدام رمزى است به یكى از دو بعد اول و دوم.

نماز مظهرى است براى هر گونه رابطه با خدا چرا كه این رابطه در نماز از هر عمل دیگرى بهتر مشخص مى‌شود، و انفاق از آنچه خدا روزى داده با توجه به مفهوم وسیعش كه هر گونه نعمت مادى و معنوى را شامل مى‌شود رمزى است براى پیوند با خلق.

البته با توجه به اینكه سوره‌اى كه از آن بحث مى‌كنیم «مكى» است، و هنگام نزول آن هنوز حكم زكات نازل نشده بود، این انفاق را نمى‌توان مربوط به زكات دانست بلكه معنى وسیعى دارد كه حتى زكات را بعد از نزولش در خود جا مى‌دهد.

و به هر حال ایمان در صورتى ریشه‌دار است كه در عمل متجلى شود و انسان را از یك سو به خدا نزدیك كند و از سوى دیگر به بندگانش!

۲- چرا پنهان و آشكار؟

كرارا در آیات قرآن مى‌خوانیم كه مؤمنان راستین انفاق یا صدقاتشان در سر و علن یعنى پنهان و آشكار است، و به این ترتیب علاوه بر بیان انفاق به معنى وسیعش به كیفیت آن هم توجه داده شده است، چرا گاهى انفاق پنهانى مؤثرتر و آبرومندانه‌تر است، و گاهى اگر آشكارا باشد سبب تشویق دیگران و الگویى براى نشان دادن برنامه‌هاى اسلامى و بزرگداشتى براى شعائر دین محسوب مى‌شود، به علاوه مواردى پیش مى‌آید كه طرف، از گرفتن انفاق ناراحت مى‌گردد.

الان كه ما در حال جنگ با دشمن خونخوار هستیم (و یا هر ملت مسلمانى كه با چنین وضعى روبرو شود) مردم با ایمان براى كمك به آسیب دیدگان جنگ و یا مجروحین و معلولین و یا به خود جنگجویان هر روز با مقادیر زیادى انواع وسائل زندگى راهى مرزها و مناطق جنگى مى‌شوند، و اخبار آن در همه وسائل ارتباط جمعى منعكس مى‌گردد، تا هم دلیلى براى همدردى و پشتیبانى بی‌دریغ عموم ملت مسلمان از جنگجویانش باشد و هم نشانه‌اى بر زنده بودن روح انسانى در عموم مردم و هم تشویقى باشد براى كسانى كه از این قافله عقب مانده‌اند تا خود را هر چه زودتر به قافله برسانند، بدیهى است در این گونه موارد انفاق علنى مؤثرتر است.

بعضى از مفسران نیز در تفاوت میان این دو گفته‌اند: انفاق علنى مربوط به واجبات است، كه معمولا جنبه تظاهر در آن نیست، زیرا انجام وظیفه كردن بر همه لازم است، و چیز مخفیانه‌اى نمى‌تواند باشد، ولى انفاق‌هاى مستحبى چون چیزى افزون بر وظیفه واجب است ممكن است توام با تظاهر و ریا شود و لذا مخفى بودنش بهتر است.

به نظر مى‌رسد كه این تفسیر جنبه كلى ندارد، بلكه در واقع شاخه‌اى است از تفسیر اول.

۳- در آن روز «بیع» و «خلال» نیست

مى‌دانیم ماهیت روز قیامت همان دریافت نتیجه‌ها و رسیدن به عكس‌العمل‌ها و بازتاب‌هاى اعمال است، و به این ترتیب در آنجا كسى نمى‌تواند براى نجات از عذاب فدیه‌اى دهد، و حتى اگر فرضا تمام اموال و ثروت‌هاى روى زمین در اختیار او باشد و آن را انفاق كند تا ذره‌اى از كیفر اعمالش كم بشود ممكن نیست، چرا كه «دار عمل» كه سراى دنیا است پرونده‌اش در هم پیچیده شده است و آنجا «دار حساب» است.

همچنین پیوند دوستى مادى با هر كس و به هر صورت نمى‌تواند در آنجا رهایى بخش باشد (توجه داشته باشید خلال و خله به معنى دوستى است).

و به تعبیر ساده مردم در زندگى این دنیا براى نجات از چنگال مجازات‌ها غالبا یا متوسل به پول مى‌شوند و یا به پارتى یعنى، از طریق «رشوه‌ها» و «رابطه‌ها» براى خنثى كردن مجازات‌ها دست بكار مى‌شوند.

اگر چنین تصور كنند كه در آنجا نیز چنین برنامه‌هایى امكان‌پذیر است دلیل بر بى خبرى و نهایت نادانى آنها است.

و از اینجا روشن مى‌شود كه نفى وجود خله و دوستى در این آیه هیچگونه منافاتى با دوستى مؤمنان با یكدیگر در عالم قیامت كه در بعضى از آیات به آن تصریح شده ندارد، چرا كه آن یك دوستى و مودت معنوى است در سایه ایمان.

و اما مساله «شفاعت» همانگونه كه بارها گفته‌ایم به هیچ‌وجه مفهوم مادى در آن نیست بلكه با توجه به آیات صریحى كه در این زمینه وارد شده است، تنها در سایه پیوندهاى معنوى و یك نوع شایستگى كه بخاطر بعضى از اعمال خیر به دست آمده، مى‌باشد.

* * * * * * * *

تفسیر نور

نكته‌ها:

انفاق آشكار، سبب تربیت نسل و تشویق دیگران و رفع تهمت از خود است و انفاق پنهانى عامل رشد و اخلاص است. البتّه بعضى مفسّران گفته‌اند: انفاق علنى مربوط به انفاق‌هاى واجب مثل خمس و زكات است و انفاق مخفى مربوط به موارد مستحبّ مثل صدقه است.

با این كه هر یك از انفاق آشكار و پنهان آثارى دارند، ولى شاید بتوان گفت، انفاق پنهان بهتر است، چون در این آیه كلمه‌ى «سِرًّا» بر «عَلانِیَةً» مقدّم شده است.

پیام‌ها:

۱- براى فرمان دادن، به طرف خود شخصیّت دهید. «لِعِبادِیَ» بندگى خدا مدال افتخار مومنان است.

۲- ایمان قلبى كافى نیست، نماز، انفاق و عمل صالح لازم است. «آمَنُوا یُقِیمُوا الصَّلاةَ وَ یُنْفِقُوا»

۳- اسلام دین جامع است. رابطه با خدا و كمك به محرومین، در كنار هم و شرط قبولى یكدیگرند. «یُقِیمُوا الصَّلاةَ وَ یُنْفِقُوا»

۴- مورد انفاق، تنها مال نیست، از هر چه داریم باید انفاق كنیم. (چه علم و ثروت، چه آبرو و قدرت) «مِمَّا رَزَقْناهُمْ»

۵- انفاق باید از رزق خدا یعنى مال حلال باشد، نه از هر مالى كه داشتیم. فرمود: «رَزَقْناهُمْ» و نفرمود «عندكم»

۶- انفاق باید گاهى پنهان و گاهى آشكارا باشد. «سِرًّا وَ عَلانِیَةً»

۷- از فرصت‌ها استفاده كنید. «مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ…»

۸- اگر دنبال تجارت هستید در دنیا با خدا معامله كنید، زیرا كه در قیامت هیچ داد و ستدى نیست. «یَوْمٌ لا بَیْعٌ فِیهِ»

۹- با پول و پارتى نمى‌توان از عذاب قیامت فرار كرد. «لا بَیْعٌ فِیهِ وَ لا خِلالٌ»


برچسب ها : , , ,
دسته بندی : وقف در قرآن

دیدگاه بسته شده است.