×

منوی بالا

منوی اصلی

منوی سایدبار


» وقف در قرآن » آیات انفاق – سوره آل‌عمران، آیه ۱۳۴

تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۸ - ۱۹:۰۳

 70 بازدید

آیات انفاق – سوره آل‌عمران، آیه ۱۳۴

الَّذِینَ یُنفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّـهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ همانها که در توانگری و تنگدستی، انفاق می‌کنند؛ و خشم خود را فرو می‌برند؛ و از خطای مردم درمی‌گذرند؛ و خدا نیکوکاران را دوست دارد. * * * * * * * * * تفسیر نمونه سیماى پرهیزگاران الَّذِینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ […]

آیات انفاق – سوره آل‌عمران، آیه ۱۳۴

الَّذِینَ یُنفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّـهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ

همانها که در توانگری و تنگدستی، انفاق می‌کنند؛ و خشم خود را فرو می‌برند؛ و از خطای مردم درمی‌گذرند؛ و خدا نیکوکاران را دوست دارد.

* * * * * * * * *

تفسیر نمونه

سیماى پرهیزگاران

الَّذِینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ …

از آنجا كه در آیه قبل این سوره وعده بهشت جاویدان به پرهیزگاران داده شده در این آیه و آیه بعد پرهیزگاران را معرفى مى‌كند و پنج صفت از اوصاف عالى و انسانى براى آنها ذكر نموده است (که در این آیه ۴ صفت بیان می‌شود):

۱- آنها در همه حال انفاق مى‌كنند چه موقعى كه در راحتى و وسعتند و چه زمانى كه در پریشانى و محرومیتند (الَّذِینَ یُنْفِقُونَ فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ) آنها با این عمل ثابت مى‌كنند كه روح كمك بدیگران و نیكوكارى در جان آنها نفوذ كرده است و بهمین دلیل تحت هر شرائطى اقدام به اینكار مى‌كنند، روشن است كه انفاق در حال وسعت به تنهایى نشانه نفوذ كامل صفت عالى سخاوت در اعماق روح انسان نیست، اما آنها كه در همه حال اقدام به كمك و بخشش مى‌كنند نشان می‌دهند كه این صفت در آنها ریشه‌دار است.

ممكن است گفته شود انسان در حال تنگدستى چگونه مى‌تواند انفاق كند؟

پاسخ این سؤال روشن است: زیرا اولا افراد تنگدست نیز به مقدار توانایى مى‌توانند در راه كمك بدیگران انفاق كنند، و ثانیاً انفاق منحصر به مال و ثروت نیست بلكه هر گونه موهبت خدادادى را شامل مى‌شود خواه مال و ثروت باشد یا علم و دانش یا مواهب دیگر، و به این ترتیب خداوند مى‌خواهد روح گذشت و فداكارى و سخاوت را حتى در نفوس مستمندان جاى دهد تا از رذائل اخلاقى فراوانى كه از «بخل» سرچشمه مى‌گیرد بر كنار بمانند.

آنها كه انفاق‌هاى كوچك را در راه خدا ناچیز مى‌انگارند براى این است كه هر یك از آنها را جداگانه مورد مطالعه قرار می‌دهند، و گرنه اگر همین كمك‌هاى جزئى را در كنار هم قرار دهیم و مثلا اهل یك مملكت اعم از فقیر و غنى هر كدام مبلغ ناچیزى براى كمك به بندگان خدا انفاق كنند و براى پیشبرد اهداف اجتماعى مصرف نمایند كارهاى بزرگى بوسیله آن مى‌توانند انجام دهند، علاوه بر این اثر معنوى و اخلاقى انفاق بستگى به حجم انفاق و زیادى آن ندارد و در هر حال عاید انفاق كننده مى‌شود.

جالب توجه اینكه در اینجا نخستین صفت برجسته پرهیزكاران «انفاق» ذكر شده، زیرا این آیات نقطه مقابل صفاتى را كه درباره رباخواران و استثمارگران در آیات قبل ذكر شد، بیان مى‌كند، به علاوه گذشت از مال و ثروت آنهم در حال خوشى و تنگدستى روشنترین نشانه مقام تقوا است.

۲- آنها بر خشم خود مسلطند (وَ الْكاظِمِینَ الْغَیْظَ).

۳- آنها از خطاى مردم مى‌گذرند (وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ).

۴- آنها نیكوكارند (وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ).

در اینجا اشاره به مرحله عالی‌تر از عفو شده كه همچون یك سلسله مراتب تكاملى پشت سر هم قرار گرفته‌اند و آن این است كه انسان نه تنها باید خشم خود را فرو برد و با عفو و گذشت كینه را از دل خود بشوید بلكه با نیكى كردن در برابر بدى (آنجا كه شایسته است) ریشه دشمنى را در دل طرف نیز بسوزاند و قلب او را نسبت به خویش مهربان گرداند بطورى كه در آینده چنان صحنه‌اى تكرار نشود، بطور خلاصه نخست دستور به خویشتن‌دارى در برابر خشم، و پس از آن دستور به شستن قلب خود، و سپس دستور به شستن قلب طرف مى‌دهد.

در حدیثى كه در كتب شیعه و اهل تسنن در ذیل آیه فوق نقل شده چنین مى‌خوانیم كه یكى از كنیزان امام على‌بن‌الحسین علیهما‌السلام به هنگامى كه آب روى دست امام مى‌ریخت، ظرف آب از دستش افتاد و بدن امام را مجروح ساخت، امام علیه‌السلام از روى خشم سر بلند كرد كنیز بلافاصله گفت خداوند در قرآن مى‌فرماید:

«وَ الْكاظِمِینَ الْغَیْظَ» امام فرمود خشم خود را فرو بردم، عرض كرد «وَ الْعافِینَ عَنِ النَّاسِ» فرمود: تو را بخشیدم خدا تو را ببخشد، او مجددا گفت «وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» امام فرمود: تو را در راه خدا آزاد كردم [۱]

این حدیث شاهد زنده‌اى است بر اینكه سه مرحله مزبور هر كدام مرحله‌اى عالی‌تر از مرحله قبل است.

پی‌نوشت:

۱- به تفسیر در المنثور و نور الثقلین در ذیل آیه مورد بحث مراجعه شود.

* * * * * * * * *

تفسیر نور

نكته‌ها:

این آیه، به‌دنبال محكوم كردن ربا در آیات قبل، از انفاق و عفو و گذشت و تعاون تمجید مى‌كند.

امام صادق علیه‌السلام فرمود: هیچ بنده‌اى نیست كه خشم خود را فرو ببرد، مگر آنكه خداوند عزّت او را در دنیا و آخرت فزونى بخشد. خداوند فرمود: «وَ الْكاظِمِینَ الْغَیْظَ»، «وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» این پاداش فروبردن آن خشم است. [۱]

پیام‌ها:

۱- تقوا، از انفاق جدا نیست. «أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِینَ الَّذِینَ یُنْفِقُونَ …»

۲- انفاق، سخاوت مى‌خواهد نه ثروت. «فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ»

۳- نه در حال رفاه از محرومان غافل باشیم، و نه در تنگدستى بگوییم كه ما خود گرفتاریم. «فِی السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ»

۴- متّقین محكوم غرایز نیستند، آنان حاكم و مالك خویشتن‌اند. «الْكاظِمِینَ الْغَیْظَ»

۵- متّقى، منزوى نیست، بلكه با مال و اخلاق خوب خود، با مردم معاشرت مى‌كند. «یُنْفِقُونَ»، «الْكاظِمِینَ»، «الْعافِینَ»

۶- كسى كه مى‌خواهد محبوب خدا شود باید از مال بگذرد و خشم و غضب را فرو برد. «وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ»

۷- انفاق به محرومان و گذشت از خطاى مردم، از مصادیق احسان و نیكوكارى است. «یُنْفِقُونَ»، «الْكاظِمِینَ»، «الْعافِینَ»، «الْمُحْسِنِینَ»

پی‌نوشت:

۱- كافى، ج ۲، ص ۱۱۰٫


برچسب ها : , , ,
دسته بندی : وقف در قرآن

دیدگاه بسته شده است.